AQSH va Eronni urushdan saqlab qolgan maxfiy kelishuv tafsilotlari
Dunyo nigohi Yaqin Sharqqa qaratilgan bir pallada, insoniyatni dahshatli urush yoqasidan qaytargan maxfiy kelishuv tafsilotlari oydinlashdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
AQSH va Eron o‘rtasidagi mo‘rt sulh qanday sharoitda va kimlarning ishtirokida imzolangani borasidagi eksklyuziv ma’lumotlar vaziyatning naqadar murakkab bo‘lganidan dalolat beradi. Donald Tramp Eron davlatchiligiga jiddiy tahdid solayotgan bir paytda, Pentagon allaqachon Eron infratuzilmasiga havodan zarba berishga shay holatga keltirilgan edi.
Biroq, ommaviy bayonotlar soyasida qizg‘in diplomatik kurash ketayotgandi. Tramp belgilagan muddat tugashiga sanoqli soatlar qolganda, Amerika qo‘shinlariga hujumni bekor qilish haqida kutilmagan buyruq berildi.
Xalqaro matbuotda yoritilishicha, bu jarayonda Eron rahbariyati vakili Mujtaba Xominaiy ilk bor markaziy rolga chiqdi. Xavfsizlik nuqtayi nazaridan, u muloqotni faqat yozma ravishda, maxsus kuryerlar orqali olib borgan.
G‘arb razvedkasi uning ahvoli og‘irligini da’vo qilayotgan bir paytda, aynan Xominaiyning roziligi sulhga erishishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etdi. Aprel oyi boshida AQSHning maxsus vakili Stiv Uitkoff Erondan kelgan dastlabki takliflarni rad etib, muzokaralarni to‘xtatish darajasiga yetgan edi.
Shundan so‘ng Pokiston, Misr va boshqa mintaqaviy davlatlar tashqi ishlar vazirlari ishga tushib, tomonlar o‘rtasidagi kelishmovchiliklarni bartaraf etishga urinishdi. Natijada, ikki haftalik o‘t ochishni to‘xtatish haqidagi yangilangan variant Vashington tomonidan ma’qullandi.
Trampning yakuniy qarori qabul qilinishidan oldin Oq uyda haqiqiy sarosima hukm surardi. Urush tarafdorlari prezidentni kelishuvni rad etishga undardi.
Biroq, Tramp Pokiston rahbariyati bilan aloqaga chiqib, Ho‘rmuz bo‘g‘ozini ochish evaziga o‘z ultimatumini kechiktirishga rozi bo‘ldi. Endilikda ikki davlat rasmiy muloqot boshlashga tayyorgarlik ko‘rmoqda.
Yaqin kunlarda boshlanishi kutilayotgan keng qamrovli muzokaralarda AQSH delegatsiyasiga vitse-prezident Jey Di Vens rahbarlik qiladi. Vens bu sulhni juda mo‘rt deb atab, Eron ichida hali ham kelishuvga qarshi kuchlar borligidan ogohlantirmoqda.
Yaqin Sharqdagi qurolli mojaro to‘liq to‘xtadimi yoki bu shunchaki bo‘ron oldidagi sukunatmi, buni yaqin kunlardagi muzokaralar natijasi ko‘rsatadi. Bu jarayonlar mintaqa xavfsizligi uchun tarixiy ahamiyatga ega bo‘lib, kelajakdagi geosiyosiy vaziyatni belgilab beradi.
