Isroil G‘azo sektoridagi falastinliklarni Janubiy Sudanga ko‘chirish masalasida muzokaralar olib borayotgani haqida ma’lumotlar tarqaldi. Bu haqida Zamin.uz xabar berdi.
Bu tashabbus HAMASga qarshi 22 oy davom etayotgan urush natijasida vayron bo‘lgan hududdan aholini ommaviy ravishda ko‘chirishga qaratilgan keng ko‘lamli harakatlar doirasida ko‘rilmoqda. Mavzu bo‘yicha siyosiy munozaralar keskin kechmoqda va tushuntirishlar bir-biriga zid.
Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahuning ta’kidlashicha, AQSH prezidenti Donald Tramp G‘azo aholisi bir qismiga ko‘chishni amalga oshirish tashabbusini ilgari surgan. Bu jarayon “ixtiyoriy migratsiya” sifatida taqdim etilmoqda.
Bundan tashqari, Isroil rasmiylari falastinliklarni Afrikaning boshqa davlatlariga ham joylashtirish takliflarini ko‘tarishgan. Rasmiy bayonotlarda bu yo‘l “ishlab chiqilgan yo‘l xaritasi” deb atalmoqda, biroq tanqidchilar ushbu yondashuvni qattiq tanqid qilmoqda.
Netanyahu i24 telekanaliga bergan intervyusida aholining ko‘chirilishini urush qonunlariga muvofiq to‘g‘ri qaror deb baholadi va bu harakat dushmanga qarshi kuchli hujum imkonini beradi, dedi. Ushbu fikrlar xavfsizlik nuqtai nazaridan asoslangan bo‘lsa-da, uning oqibatlari yuzasidan jamoatchilik orasida keskin bahslar davom etmoqda.
Falastin vakillari, inson huquqlari tashkilotlari va xalqaro hamjamiyatning ko‘pchiligi bu takliflarni xalqaro huquq normalarini buzgan holda aholini zo‘rlik bilan ko‘chirish rejasi sifatida rad etmoqda. Ularning fikricha, “ixtiyoriy” deb atalgan ko‘chirish sharoitida haqiqiy erkin tanlov mavjud emas va bu insonparvarlik qoidalariga zid oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Janubiy Sudan Tashqi ishlar vazirligi esa Isroil bilan falastinliklarni ko‘chirish bo‘yicha muzokaralar borligi haqidagi xabarlarni “asossiz” deb atadi. Rasmiy hujjatlar va tasdiqlarning yo‘qligi, manbalarning turlicha talqini vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda.
AQSH Davlat departamenti vakili esa diplomatik suhbatlarga oid ma’lumotlarni oshkor qilmasligini bildirdi. Bu pozitsiya yopiq eshiklar ortidagi muzokaralar madaniyatiga mos keladi.
Natijada, bir tomonda “ixtiyoriy migratsiya” deb atalayotgan jarayon, ikkinchi tomonda esa majburiy ko‘chirishga tenglashtirilayotgan tanqidlar mavjud. Janubiy Sudan rasmiylari bunday muzokaralarni inkor etmoqda, shu sababli xalqaro huquq va inson huquqlari doirasidagi bahslar yanada keskinlashmoqda.
Har bir yangi bayonot va ishoralar kelgusidagi siyosiy qarorlarning shakllanishida muhim rol o‘ynashi mumkin.
