Getti Grin: Boylik va xasislik timsoli
Genrietta “Getti” Grinning hayoti tarixda o‘ziga xos afsona sifatida qoldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
U milliardlab boylikka ega bo‘lsa-da, tejamkorlikni hayotiy qoida sifatida qabul qilgan. Ovqat, kiyim-kechak va hatto farzandlarining davolanishida ham haddan tashqari tejashga intilgan bu ayolni moliya dunyosida “Uoll Strit jodugari” deb atashgan.
U arzon mehmonxonalarda yashagan, yillar davomida bir xil libos kiygan va bu qattiqqo‘lligi bilan sarmoyadorlar orasida mashhur bo‘lgan. Getti Grinning hayoti nafaqat ochko‘zlik, balki o‘sha davrda pul hokimiyat, tejamkorlik esa fazilat sanalgan bir davrning ifodasi edi.
U pul topishni mukammal bilgan, ammo uni sarflashni o‘rganmagan. Genrietta 1834 yilda Nyu-Bedford shahrida, kit ovlash markazida tug‘ilgan.
Oilasi badavlat edi, ammo uni qattiqqo‘l bobosi tarbiyalagan. Bolaligidan moliyaviy yangiliklarni kuzatib, aksiyalar va obligatsiyalarni farqlashni o‘rgangan.
1865 yilda otasi vafotidan so‘ng, Getti taxminan 7,5 million dollar meros oladi. Bu boylik uni saxiy emas, balki yanada xasis qildi.
U faqat uyda tayyorlangan taomlarni yeyar, davolanish uchun arzon usullarni qidirar, pul sarflashdan qochardi. Shu bilan birga, temir yo‘llar, yer va ko‘chmas mulkka sarmoya kiritib, katta boylik orttirgan.
32 yoshida Edvard Grin bilan turmush quradi, ammo bu nikoh ko‘proq hisob-kitobga asoslangan edi. Nikoh shartnomasida eri uning boyligiga da’vogar bo‘la olmasligi aniq belgilangan edi.
Edvard bankrot bo‘lgach, Getti unga yordam berishdan bosh tortadi va uydan haydab chiqaradi. Ikki farzandi — Ned va Silviya — uning xasisligi sabab eng ko‘p aziyat chekdi.
O‘g‘li Nedning oyog‘i jarohatlanganda, Getti davolanish uchun pul sarflashni istamay, bepul shifoxonalarni izlaydi. Vaqtida yordam ko‘rsatilmagani sabab o‘g‘lining oyog‘i kesib tashlanadi.
Gettining tashqi ko‘rinishi ham afsonaga aylanadi: u faqat qora kiyim kiygan, sovuq nigoh va qattiq qiyofa bilan odamlarni hayratga solgan. Har bir sent uchun tortishar, hatto o‘qilgan gazetalarni qayta sotishga bolasini yuborar edi.
1916 yilda, 81 yoshida Getti yurak xurujidan vafot etadi. O‘limidan so‘ng uning boyligi 200 million dollarga baholangan bo‘lib, bugungi hisobda bu 4 milliard dollarga teng.
Uning boyligi o‘g‘li Nedga o‘tadi, ammo u bu pullarni tezda sarflab yuboradi. Qizi Silviya esa qolgan merosni xayriya ishlariga yo‘naltiradi.
Shunday qilib, Getti Grinning jamg‘armalari maktablar, shifoxonalar va kutubxonalarga xizmat qiladi. Getti Grin moliyaviy daho va xasislik timsoli sifatida tarixda qoldi.
Uning hayoti bir haqiqatni ko‘rsatdi: pul insoniyatga qudrat berishi mumkin, ammo insoniylikni sotib olib bo‘lmaydi.
