Qirg‘izistonda xavfsizlik tizimida kutilmagan o‘zgarishlar
Qirg‘izistonda so‘nggi kunlarda yuz bergan siyosiy voqealar ko‘pchilikning e’tiborini tortdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Xususan, mamlakat Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi raisi va Vazirlar Mahkamasi raisi o‘rinbosari Qamchibek Tashiyevning lavozimdan kutilmaganda ozod etilishi turli savollar va talqinlarga sabab bo‘ldi. Tashiyev nafaqat yuqori lavozim egasi, balki davlat xavfsizlik tizimida muhim o‘rin tutgan shaxs sifatida ham tanilgan edi.
10-fevral kuni prezident Sadir Japarovning farmoni bilan Tashiyevning vakolatlari muddatidan avval tugatildi. Ushbu qaror ortidan qo‘mita tizimidagi boshqa yuqori lavozimlarda ham o‘zgarishlar amalga oshirilgani ma’lum qilindi.
Bu esa oddiy kadrlar almashinuvidan ko‘ra chuqurroq siyosiy jarayonlarning belgisi sifatida ko‘rilmoqda. Rasmiy ma’lumotlarda qarorning sababi jamiyatda birlikni mustahkamlash va bo‘linishlarning oldini olish bilan izohlangan.
Biroq siyosatshunoslar bu harakatni xavfsizlik tizimidagi qayta markazlashuv jarayoni bilan bog‘lamoqda. Ayrim tahlilchilarga ko‘ra, xavfsizlik tizimining prezidentga to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘ysunadigan yangi tuzilmalar bilan qayta tashkil etilishi va ta’sirchan lavozimlardagi shaxslarning almashtirilishi davlat xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan.
Shu bilan birga, bu jarayon hokimiyatning xavfsizlik elitasiga nisbatan nazoratni kuchaytirishga qaratilgan degan fikrlar ham mavjud. Siyosiy tahlilchilar fikricha, xavfsizlik tizimi vakillarining mustaqillik darajasi oshib borishi prezident uchun strategik xavf tug‘dirishi mumkin.
Shu sababli, hokimiyat xavfsizlik tizimidagi ta’sir markazlarini o‘z nazoratida ushlab turishga intilayotgani ehtimoldan xoli emas. 2021 yilgi Konstitutsiyaviy o‘zgarishlardan keyin prezidentlik muddati masalasi Qirg‘izistonda yana bir muhim mavzuga aylangan.
Bu masala atrofida ochiq muhokamalar olib borilishi rejim barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi aytilmoqda. Natijada, hukumat har qanday beqarorlik manbalarini oldindan bartaraf etishga harakat qilmoqda.
Hozircha rasmiy ma’lumotlar faqat Tashiyevning vakolati tugatilganini tasdiqlaydi. Biroq bu qaror ortida qanday siyosiy o‘yinlar borligi haqida ko‘plab savollar mavjud.
Eng katta savol esa keyingi qadamlar qanday bo‘lishi va bu o‘zgarishlar mamlakatda birdamlikni mustahkamlashga xizmat qiladimi yoki yangi siyosiy kurashni boshlab beradimi? Bu savollar hozircha ochiq qolmoqda.
