Voyaga Yetmasdan Turmush: Dunyo va O‘zbekiston Ko‘rsatkichlari
Dunyo miqyosida har besh qizning biri 18 yoshga yetmasdan turmushga chiqmoqda, ya’ni ular rasmiy yoki norasmiy nikohga kirishmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Aholi jamg‘armasining ma’lumotlariga ko‘ra, bugungi kunga kelib 640 millionga yaqin qiz voyaga yetmasdan turmush qurgan. Har yili taxminan 12 million qiz 18 yoshga to‘lmasdan nikohlanadi.
Bu esa har uch soniyada bir qiz turmushga chiqishini anglatadi. Ushbu holatlar asosan Janubiy Osiyo va Afrika mamlakatlarida ko‘proq kuzatilmoqda.
Markaziy Osiyo mamlakatlarida esa bolalar nikohi ko‘rsatkichlari sezilarli darajada pasaygan. Masalan, 1999 yilda bu hududda nikohga erta kirgan qizlarning ulushi 13 foizni tashkil qilgan bo‘lsa, 2024 yilga kelib bu raqam 6 foizga tushgan.
O‘zbekiston bo‘yicha statistikaga ko‘ra, 1997–2022 yillar oralig‘ida 15 yoshgacha turmushga chiqqanlar soni 48,5 ming nafarni, 18 yoshgacha turmushga chiqqanlar esa 1,1 million nafarni tashkil qilgan. Hududlar bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich Samarqand (3 foiz), Andijon (2 foiz), Farg‘ona (1 foiz) va Qoraqalpog‘iston (0,8 foiz) viloyatlarida qayd etilgan.
Quvonarlisi, dunyo bo‘yicha bolalar nikohi ko‘rsatkichlari asta-sekin kamaymoqda. 2000 yilda 20–24 yoshdagi ayollarning uchdan biri voyaga yetmay turmush qurgan bo‘lsa, 2021 yilga kelib bu ko‘rsatkich beshdan birga tushgan.
So‘nggi 25 yil ichida 68 million bolalar nikohining oldi olingan. Bu esa xalqaro sa’y-harakatlar samara berayotganini ko‘rsatadi.
