Donbass taqdiri: muzokaralardagi eng og‘ir masala
Ukrainadagi urushni to‘xtatish bo‘yicha olib borilayotgan muzokaralarda eng muhim va og‘riqli masala hudud masalasi bo‘lib qolmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiyning aytishicha, muzokaralarda Donbassdan chiqib ketish talabi ilgari surilmoqda. Ushbu talab ikki tomonlama bosim shaklida yangramoqda: “urushni to‘xtatmoqchi bo‘lsangiz, Donbassni tark eting”, degan fikrlar har ikki tomondan ham eshitilmoqda.
Hududiy masala avvaldan ham muzokaralardagi asosiy to‘siq bo‘lib kelgan. Hozir esa bu masala yanada keskinlashib, muzokaralarning “sinov nuqtasi”ga aylangan.
Rossiya butun Donbass hududiga da’vo qilayotgan bo‘lsa, Ukraina front chizig‘ini “muzlatish” va o‘t ochishni to‘xtatish taklifini ilgari surmoqda. Ayni vaqtda Ukraina qo‘shinlari Donetsk viloyatining bir qismini nazorat qilmoqda, Rossiya esa Luhansk viloyatining deyarli barcha hududini egallab olgan.
Ushbu ikki mintaqa birgalikda Donbass deb ataladi. Zelenskiy muzokaralarda “muzlatilgan front” g‘oyasini qo‘llab-quvvatlagan holda, Yevropa qo‘shinlarini to‘qnashuv chizig‘iga yaqinroq joylashtirishni taklif qilmoqda.
Bu xavfsizlik kafolatlarini kuchaytirish va tinchlikka erishishning muhim qismi sifatida ko‘rilmoqda. Ammo Zelenskiy Yevropa qo‘shinlarining frontga yaqinda joylashishi real xavfsizlik kafolati bo‘lishini ta’kidlamoqda.
Fransiya va Buyuk Britaniya ko‘p millatli kontingent tuzish tashabbusini faol ilgari surmoqda. Germaniya esa ehtiyotkorlik bilan yondashib, kuchlarni NATOning qo‘shni davlat hududida joylashtirish masalasini ko‘rib chiqmoqda.
Hozirgi vaziyatda tinchlikka erishish uchun o‘t ochishni to‘xtatish yetarli emas. Eng muhim savollar haligacha ochiq qolmoqda: hududiy masalalar qanday hal qilinadi, o‘t ochishni kim va qanday nazorat qiladi, xavfsizlik kafolatlari qayerda va qanday ta’minlanadi?
Ushbu masalalarga yechim topilmaguncha, muzokaralar tez yakunlanishi qiyin ko‘rinmoqda. Aksincha, bu jarayon uzoq davom etishi mumkin.
