Yaqin Sharqdagi mojarolar Osiyo bozorlarida keskin pasayishga sabab bo‘ldi

Yaqin Sharqdagi qurolli to‘qnashuvlar dunyo iqtisodiyotiga tushayotgan salbiy ta’sir tobora kuchaymoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Vashington va Tehron o‘rtasidagi keskin munosabatlar global moliya bozorlarida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Osiyo mintaqasidagi vaziyat va Ho‘rmoz bo‘g‘ozi atrofidagi xavfli o‘yinlar har bir tahlilchi e’tiborini tortmoqda.

Dushanba kuni Osiyoning yetakchi fond birjalarida keskin pasayish kuzatildi. Bu tushkunlik Amerika Qo‘shma Shtatlari va Eron o‘rtasidagi nizolarning yangi bosqichga o‘tganidan kelib chiqdi.

Harbiy mojaroning to‘rtinchi haftasiga kirishi investorlar orasida xavotirni yanada oshirdi. Mintaqadagi iqtisodiy ko‘rsatkichlar beqarorlikka uchradi.

Yaponiyaning Nikkei 225 indeksi uch foizdan ortiqroq pasayishga uchradi. Janubiy Koreyaning Kospi indeksi esa olti foizga yaqin qiymatini yo‘qotdi.

Xitoy va Hongkong birjalari ham jiddiy zarba oldi, u yerda indekslar ikki yarmidan uch yarim foizgacha tushdi. Bu holat iqtisodchilarni qora dushanba deb atashga majbur qildi.

Amerika Qo‘shma Shtatlari prezidenti Donald Tramp Eronga qat’iy ultimatum yubordi. Uning talabiga ko‘ra, strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Ho‘rmoz bo‘g‘ozi qirq saksoat ichida to‘liq ochilishi kerak.

Aks holda, Eron hududidagi yirik elektr stansiyalari vayron qilinadi. Tehron esa bundan xavotirga solib, mintaqadagi barcha neft quvurlari va suv tuzsizlantirish inshootlarini nishonga olishi mumkinligini bildirdi.

Yaponiya va Janubiy Koreya uchun bu vaziyat haqiqiy kashmakashdir. Chunki ularning neft va gaz ta’minoti aynan shu suv yo‘li orqali kechadi.

Jahon energiya resurslarining yigirma foizi Ho‘rmoz bo‘g‘ozi orqali o‘tadi. Xalqaro energetika agentligi rahbari Fotih Birol hozirgi vaziyatni o‘tgan asrning yetmishinchi yillaridagi neft inqirozi va o‘tgan yilgi voqealar bilan solishtirdi.

Uning fikricha, bugungi kun ikkita neft inqirozi va bitta gaz halokatining birlashishiga o‘xshaydi. Bozorda Brent nefti narxi bir barrel uchun yuz o‘n ikki dollarni, WTI nefti esa yetmish sakkiz dollarga yaqinlashdi.

Mojaroning kuchayishi narxlarning oshishidan tashqari, dunyoda yoqilg‘i tanqisligiga ham olib kelishi mumkin. Isroil hududiga yo‘naltirilgan raketa zarbalari esa vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda.

Sizningcha, bu ultimatum Eronni chekinishga majbur qila oladimi yoki dunyo yangi dahshatli energetika inqiroziga tayyormi?