AQSh Eron rahbariyatiga qirqta shartdan iborat taklif yo‘lladi

Qo‘shma Shtatlar Yaqin Sharqdagi jangovar harakatlarni to‘xtatish va mintaqadagi taranglikni pasaytirish maqsadida muhim diplomatik qadam tashladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Nyu-York Tayms gazetasining xabariga ko‘ra, Amerika boshqaruvi Eronga qirqta shart va talablardan iborat bo‘lgan keng ko‘lamli taklifni yo‘lladi. Ushbu hujjat Pokiston davlati orqali Teheron rahbariyatiga yetkazilgan bo‘lib, bir necha haftadan beri davom etayotgan harbiy zarbalar fonida tinchlikni tiklashga qaratilgan choralar majmuasini o‘z ichiga oladi.

Taklif asosiy e’tiborni Eronning yadroviy dasturiga qaratadi va undan boyitilgan uranni Xalqaro atom energiyasi agentligiga topshirishni hamda yangi yadroviy qurol yaratish bo‘yicha harakatlarini to‘xtatishni so‘rashadi. Diplomatik manbalarga tayanilgan ma’lumotlarga ko‘ra, AQSh elchisi Stiven Uitkoff Prezident Donald Trampga Eronning taklifning bir qancha muhim jihatlarini qabul qilganini ma’lum qilgan.

Garchi Tehron rasmiy ravishda bu gaplarni hali tasdiqlamagan bo‘lsa-da, muzokaralar jarayoni sur’at olganini ko‘rsatmoqda. Biroq, Isroilning hozirgi pozitsiyasi hali aniq emas va u mintaqadagi vaziyatga qanday qarashini ochib bermagan.

O‘tgan to‘rt hafta davomida AQSh va Isroil qo‘shinlari Eron hududiga bir necha marta zarba berib kelishmoqda. Prezident Tramp 23 mart kuni Eron rahbarlari bilan muvaffaqiyatli suhbatlar bo‘lganini aytib, energetika obyektlariga hujumlarni besh kunlik vaqtga to‘xtatishni buyurgan edi.

Eron rasmiylari esa muzokaralar bo‘lmaganini ta’kidlab kelishmoqda. Shuningdek, Eron Tashqi ishlar vazirligi xalqaro hamjamiyatga bir qator e’lonlar bilan chiqdi.

Teheron 24 mart kuni Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashi va Xalqaro dengiz tashkilotiga murojaat qilib, dushman emas deb topilgan kemalarga Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tish imkoniyatini ta’minlashni taklif qildi. Bu shartlar o‘zaro kelishuv va maxsus xavfsizlik qoidalariga rioya qilishga asoslanadi.

Hormuz bo‘g‘ozi jahon neft va suyuqlantirilgan gaz ta’minotining deyarli yigirma foizini tashuvchi muhim yo‘ldir. Mojaro sabab bu yerda qatnov jiddiy darajada buzilib, iqtisodiyotga salbiy ta’sir ko‘rsatgan edi.

Endilikda bu yo‘lning ochilishi dunyo bozori uchun katta ahamiyat kasb etadi va tinchlik jarayonining muhim ko‘rsatkichi bo‘ladi.