Qo‘shma Shtatlar Eron Xark oroliga hujum qilishi mumkin
Yaqin Sharq hududiga Qo‘shma Shtatlar qo‘shimcha minglab askarlar yuborishi mumkinligi haqidagi yangiliklar xalqaro jamoatchilikda Eron bilan keng ko‘lamli to‘qnashuv ehtimolini oshirdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Aynan shu holatda nishonlar borasidagi taxminlar yanada keskinlashmoqda. E’tiborni tortayotgan eng asosiy joylardan biri Xark orolidir.
Eronning xom neft eksporti uchun bu yer eng muhim markaz hisoblanadi va mamlakatdan chiqadigan neft yuklarining deyarli to‘qson foizi shu orol orqali o‘tadi. Shuning uchun Xark Eron iqtisodiyotining eng zaif va sezgir nuqtalaridan biri sifatida baholanadi.
Biroq, mutaxassislar Xark oroli Fors ko‘rfazidagi katta strategik tizimning faqat bir qismi ekanini ta’kidlaydilar. Eron ushbu hududda o‘nlab orollarni nazorat qiladi va ulardan ayrimlari Hormuz bo‘g‘ozi yaqinida joylashganligi sababli harbiy jihatdan juda muhimdir.
Ushbu tor suv yo‘li dunyo bo‘yicha eng ahamiyatli dengiz o‘tish punktlaridan biri bo‘lib, global neft va gaz savdosining katta qismi shu yerda amalga oshadi. Eronga qarshi harbiy bosim o‘tkazishda faqat eksport inshootlarini emas, balki bo‘g‘ozdagi kemalar qatnoviga ta’sir qilish imkoniyatini ham hisobga olish zarur.
Xitoydagi Sun Yat-sen universiteti olimlari tomonidan o‘tkazilgan tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, bo‘g‘oz ichida va uning atrofidagi yetti orol Eron mudofaa yoyini tashkil qiladi. 2022-yilda eronlik va xitoylik olimlar ushbu orollarni bog‘lovchi qiyosiy chiziq Tehronning Hormuz bo‘g‘ozidagi xavfsizlikni nazorat qilishdagi ustunligini tushuntirishga yordam beradi degan xulosaga kelganlar.
Geografiya o‘zi har qanday keskinlashuvda Eron qudratli vositaga ega bo‘lishini anglatadi. Eng muhim strategik nuqtalar qatorida Abu Musa, Katta Tunb va Kichik Tunb orollari turadi.
Ularning hajmi kichik bo‘lishiga qaramay, bo‘g‘ozdagi harakatni kuzatish va boshqarishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Orollar orasidagi masofa qisqa va suv chuqurligi yirik kemalar uchun cheklovchi omil bo‘lgani sababli, ular yaqinidan o‘tish majburiy bo‘ladi.
Bu esa Eron Islom inqilobi soqchilari korpusi uchun tezkor katerlar, mina qo‘yuvchi kemalar va dronlardan foydalanish imkoniyatini yaratadi. Shu bois, mintaqadagi Qo‘shma Shtatlarning ehtimoliy harbiy rejalari haqidagi muhokamalar faqat Xark orolining iqtisodiy ahamiyati bilan cheklanmaydi.
Bu jarayon Eronning dengiz mudofaasini ta’minlaydigan keng orollar tarmog‘i bilan ham chambarchas bog‘liq. Ko‘rfazdagi kuchlar muvozanati yirik harbiy bazalar va neft terminallaridan kam bo‘lmagan darajada aynan shu kichik strategik nuqtalarga ham bog‘liq bo‘lishi mumkin.
