Alyaskada muz mavsumi yigirma yetti yilda qisqardi
Alyaskaning shimoliy sohillari bo‘ylab kuzatilayotgan iqlim o‘zgarishlari so‘nggi yigirma yetti yil ichida muz mavsumining sezilarli darajada qisqarishiga olib keldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ferbenks shahridagi Alyaska universitetining olimlari o‘tkazgan chuqur tadqiqot natijalari Geofizik tadqiqotlar jurnali Okeanlar bo‘limida e’tiborga olindi. Bu ilmiy ma’lumotlar iqlimning isish jarayonining tabiatga qanday ta’sir ko‘rsatayotganini aniq ifodalab beradi.
Olingan ma’lumotlarga ko‘ra, Chukotka dengizida muz mavsumi yetmish yetti kunga qisqargan bo‘lsa, Bofort dengizida bu ko‘rsatkich o‘ttiz to‘qqiz kunni tashkil qiladi. Hozirgi kunda muzlar kuz faslida kechroq hosil bo‘lib, bahorda esa odatdagidan ancha erta erib ketmoqda.
Bu jarayon sohil yaqinidagi yopishgan muzlarning barqarorligiga bevosita ta’sir qilmoqda. Yopishgan muz sohilga mahkam yopishib olgan va shamol yoki suv oqimiga qarshi tura oladigan mustahkam muz qatlami hisoblanadi.
Alyaskaning mahalliy aholisi uchun yopishgan muz hayotiy ahamiyatga ega bo‘lib, u ovchilik va baliq tutish yo‘llarini ta’minlaydi. Shuningdek, bu muz qatlami neft va gaz sohasida foydalaniladigan mavsumiy yo‘llar xizmat qiladi hamda sohil chizig‘ini katta to‘lqinlarning yuvib ketishidan himoya qiladi.
Muz mavsumining qisqarishi sohillarni zaiflashtirib, ovchilar uchun oldindan aytish qiyin bo‘lgan xavfli sharoitlarni yaratmoqda. Ayniqsa, yuzining boshlarigacha barqaror bo‘lib kelgan Bofort dengizidagi vaziyat katta xavotir uyg‘otmoqda.
Hozirda u yerdagi muzlar avvalgidek sohildan ancha uzoqqa cho‘zilib ketmayapti. Tadqiqotchilar bu holatni Arktika mintaqasidagi dengiz muzlarining umumiy yumshashi bilan bog‘laydilar.
Yumshoqroq muzlar dengiz tubidagi yopishgan muz uchun langar vazifasini bajaradigan mustahkam tizimlarni kamroq hosil qiladi. Natijada, sohillar himoyasiz qolib, kelajakda yanada katta ekologik o‘zgarishlar yuzaga kelishi mumkin.
