Sun’iy o‘g‘itlar tanqisligi global oziq-ovqat inqiroziga sabab bo‘ladi
Dunyoda oziq-ovqat mahsulotlarining tanqisligi haqidagi xavotirlar ortib bormoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Tahlilchilar e’tiborini tortadigan muhim bir fakt shundaki, hozirgi kunda yer yuzidagi oziq-ovqat yetishtirilishining deyarli yarmi sun’iy o‘g‘itlarga bevosita bog‘liq. Bu holat kelajakda global oziq-ovqat inqiroziga sabab bo‘lishi mumkinligidan dalolat beradi.
Shimoliy yarim sharda yangi ekin ekish mavsumi boshlanayotgan bo‘lsa-da, fermerlar uchun zarur bo‘lgan o‘g‘itlarni yetkazib berish jarayoni jiddiy cheklovlarga duch kelmoqda. Hozirgi kunda Hormuz bo‘g‘zidagi siyosiy va iqtisodiy muammolar tufayli o‘g‘it yetkazib berishning qariyb uchdan bir qismi to‘xtab qolgan.
Shu bilan birga, sun’iy o‘g‘itlar ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan suyultirilgan tabiiy gaz yetkazib berish ham keskin qisqargan. Xitoyning eksportga qo‘ygan cheklovlari ham bozorda yangi xavflarni tug‘dirmoqda.
Aksariyat sun’iy o‘g‘itlar tabiiy gaz asosida tayyorlanishi tufayli, energiya resurslarining yetishmovchiligi to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘g‘it tanqisligiga aylanmoqda. Yaqin Sharqdagi davomli ziddiyatlar bu vaziyatni yanada og‘irlashtirmoqda.
Ushbu hududdagi nizo o‘g‘it yetkazib berish zanjirini buzib yubordi va energiya narxlarining keskin oshishiga sabab bo‘ldi. Natijada rivojlanayotgan davlatlar eng zaif holatda qolib ketmoqda.
Hindiston, Bangladesh va AQSHning ayrim qishloq xo‘jaligi hududlarida fermerlar allaqachon gaz, yoqilg‘i va o‘g‘it yetishmovchiligiga duch kelmoqdalar. Qatar va Jazoirdagi o‘g‘it ishlab chiqaruvchi korxonalarning faoliyati to‘xtab qolishi ham bu jarayonga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Ekspertlarning fikriga ko‘ra, urush va siyosiy beqarorlik oziq-ovqat narxlarining keskin ko‘tarilishiga olib keladi. Eng katta zarar makkajo‘xori yetishtiruvchilarga tegishi kutilmoqda, chunki ushbu ekin azotli o‘g‘itlarga eng ko‘p talab qiladi.
Makkajo‘xori narxining oshishi esa chorvachilik va parrandachilik sohasida mahsulotlar tannarxining qimmatlashishiga sabab bo‘ladi. Bu jarayon oxir-oqibat har bir oilaning nonushtasiga ham ta’sir qiladi va dunyo aholisini yangi qiyinchiliklarga duchor etishi mumkin.
