Xitoy jahon iqtisodiyotida yangi peshqadamga aylandi
Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida kuchlar nisbati keskin o‘zgarish jarayonidan o‘tmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Xalqaro maydonda yangi peshqadamlar shakllanib, an’anaviy tartiblar qayta ko‘rib chiqilmoqda. So‘nggi yillarda Xitoy nafaqat oddiy iste’mol mollari, balki eng ilg‘or texnologiyalar sohasida ham yetakchi o‘rinni egalladi.
Ushbu davlat elektromobillar, quyosh panellari, shamol turbinalari va quvvatli akkumulyatorlar ishlab chiqarishda dunyoga namuna bo‘lib turibdi. Bu muvaffaqiyat tasodifiy emas, balki uzoq yillik davlat siyosati va aniq strategiyaning natijasidir.
G‘arb mamlakatlari asosan xizmat ko‘rsatish va dasturiy ta’minot sohasiga e’tibor qaratgan bo‘lsa, Xitoy og‘ir sanoat va yuqori texnologiyali ishlab chiqarishni rivojlantirish uchun milliardlab dollar sarmoya yo‘naltirdi. Davlat tomonidan berilgan katta miqdordagi subsidiyalar, soliq imtiyozlari va yer maydonlari mahalliy kompaniyalarning tez sur’atlar bilan o‘sishiga shart-sharoit yaratdi.
Ichki bozorning ulkanligi yangi mahsulotlarni sinovdan o‘tkazish va takomillashtirish uchun ajoyib imkoniyat berdi. Natijada, Xitoylik ishlab chiqaruvchilar dunyo bozoriga sifatli va narxi arzon mahsulotlarni taqdim etishga muvaffaq bo‘ldilar.
Strategik ahamiyatga molik minerallar sohasida ham Xitoyning mavqei beqiyosdir. Zamonaviy texnologiyalar uchun zarur bo‘lgan litiy, kobalt, nikel va grafit kabi moddalarning qazib olishi hamda qayta ishlashida bu davlat mutlaq ustunlikka erishdi.
Xalqaro tashkilotlar ma’lumotlariga ko‘ra, dunyodagi noyob yer metallari va tabiiy grafitning deyarli barchasi, shuningdek kobalt va litiyning katta qismi Xitoy nazorati ostida. Afrika, Janubiy Amerika va Avstraliyadagi yirik konlarni sotib olish orqali ular xomashyo bazasini mustahkamladilar.
G‘arbda ekologik talablar va qimmat ishchi kuchi tufayli zavodlar yopilgan paytda, Xitoy ushbu iqtisodiy zanjirni to‘liq o‘z qo‘lida ushlab turibdi. Bu iqtisodiy kuchlanish Xitoyga faqat moliyaviy daromad emas, balki katta siyosiy ta’sir o‘rnini ham berdi.
Energiya xavfsizligi va texnologik mustaqillik bugungi kunda global geosiyosatdagi eng muhim omillardan biriga aylandi. Kelajakda bu jarayonlar jahon tartibini yanada o‘zgartirishi va yangi ittifoqlar shakllanishiga sabab bo‘lishi mumkin.
Har bir davlat o‘z iqtisodiyotini rivojlantirishda ushbu tajribadan o‘rginishi va o‘z strategiyasini qayta ko‘rib chiqishi lozim.
