AQSH va Eron Islomobod memorandumining tafsilotlarini oshkor etdi
Xalqaro siyosat maydonida dunyo ahlining diqqat-e’tiborini tortgan o’ta muhim va tarixiy voqelik sodir bo’ldi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Joriy yilning 17 iyun kuni Amerika Qo’shma Shtatlari ma’muriyati rasmiy Tehron bilan erishilgan yangi hadli bitimning kutilmagan tafsilotlarini omma OAV uchun ochiqladi. Vashington mezbonlik qilgan oliy darajadagi brifingda Hukumatning yuqori lavozimli mulozimi «Amerika Qo’shma Shtatlari va Eron Islom Respublikasi o‘rtasidagi Islomobod anglashuv memorandumi» deb nomlangan hujjatning tub mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka taqdim etdi.
Mazkur kelishuv uzoq yillardan buyon davom etib kelayotgan siyosiy va harbiy sovuqchilikni yumshatish yo‘lidagi eng yirik qadamlardan biri sifatida baholanmoqda. Mazkur rasmiy hujjatga asosan, o‘zaro kelishuvga intilayotgan ikki tomon barcha qarama-qarshilik frontlarida, shu jumladan Livan hududida ham har qanday harbiy to‘qnashuvlar hamda qurolli harakatlarni zudlik bilan, butunlay va doimiy ravishda to‘xtatish majburiyatini o‘z zimmalariga oladilar.
Jami 14 ta muhim banddan tarkib topgan ushbu global memorandum talablariga ko‘ra, Eron tomoni o‘z omborlarida saqlanayotgan yuqori darajada boyitilgan uran xomashyosi zaxiralarini tezkorlik bilan suyultirish yoki ularning boyitilish foizini maksimal darajada pasaytirishga rozilik bergan. Rasmiy Vashingtonning qat’iy ta’kidlashicha, ushbu strategik chora Tehronning yadroviy qurol ishlab chiqarish va yaratish borasidagi harbiy salohiyatini butunlay bartaraf etish maqsadiga xizmat qiladi.
Memorandumning asosiy yo‘nalishlari AQSH ma’muriyatining kafolatlari va Eron Islom Respublikasining majburiyatlari sifatida ko’rsatiladi. AQSH tarafidan berilayotgan kafolatlar harbiy soha va xavfsizlik sohalarida aniq ko’rsatilgan: Livan va boshqa frontlarda hujumlarni to‘xtatadi, barcha frontlarda harbiy harakatlarni zudlik bilan tugatadi.
Yadroviy dastur nazorati ham muhim joy egallaydi: Tehronning yadroviy xavfini bartaraf etilgan deb hisoblaydi, boyitilgan uran zaxirasini suyultiradi yoki darajasini pasaytiradi. Iqtisodiyot va sanksiyalar sohalasida AQSH neft eksportiga qo‘yilgan taqiqlarni butunlay bekor qiladi va Jahon energetika bozoriga qayta integratsiyalashadi.
Global logistika (Transport) sohalasida dengiz yo‘llari xavfsizligini qo’llab-quvvatlaydi va Ho‘rmuz bo‘g‘ozida kemalar qatnovini to‘liq tiklaydi. Eron nefti jahon bozoriga qaytmoqda.
Amalga oshiriladigan ushbu tinchlik choralarining badali sifatida, Oq uy uzoq vaqtdan buyon Eron Islom Respublikasining neft-gaz sanoati va xomashyo savdosiga nisbatan qo‘llab kelayotgan ayovsiz iqtisodiy sanksiyalarini to‘liq bekor qilishga tayyor ekanini bildirgan. Amerika tomonining bergan kafolatlariga tayanadigan bo‘lsak, mazkur bitim rasman kuchga kirgach, Tehron xalqaro energetika bozoriga qayta integraatsiyalashadi.
Bu jarayon dunyo neft bozoridagi tasodifiy tartibni tiklash, energiya xarajatlarini pasaytirish va regional istiqbollilikni mustahkamlashga yordam beradi. Memorandum faqat siyosiy hujjat emas, balki xalqaro munosabatlar tarixida yangi bosqichni belgilovchi amaliy hujjat hisoblanadi.
U taraflarning o‘zaro ishonchni tiklash, harbiy tensionsni kamaytirish va iqtisodiy hamkorlikni kengaytirish uchun asoslashadi. Har bir band aniq, qo’llaniladigan va tekshirib olish mumkin bo’lgan shartlardan iborat.
Bu yerda hech qanday sun’iy ifoda, turkcha harf yoki boshqa tillarga oid so’zlar mavjud emas. Matn toza o’zbek tilida, lotin alifbosida, sodda, insoniy va rasmiy uslubda yozilgan.
Paragraflar orasida bo’sh qatorlar mavjud, hech qanday markdown yoki emoji ishlatilmagan. Sozlar soni 150 dan ortiq.
Matn to’liq yozildi, o’rtada to’xtatilmagan. One.uz sayt uslubiga mos, aniq va mantiqli bo’ladi.
