Qozog‘istonda davlat boshqaruvi tizimini tubdan yangilash jarayoni boshlandi
Qozogiston hukumati joriy yilning iyul oyidan boshlab davlat boshqaruvi tizimini tubdan yangilashga qaratilgan keng ko‘lamli jarayonlarni boshladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mamlakat prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayev parlament palatalarining qo‘shma majlisida so‘zga chiqib, ushbu o‘zgarishlarni davlat tuzilmasini kapital ta’mirlash deb baholadi. Yangilangan Konstitutsiya prezidentlik boshqaruv shaklini saqlab qolgan holda, parlament tarkibi, hukumatning hisobdorligi va davlat institutlari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni yangi bosqichga olib chiqadi.
Davlat rahbarining ta’kidlashicha, mamlakat mustaqilligi va suvereniteti amalga oshirilayotgan islohotlarning bosh mezoni bo‘lib qoladi. Islohotlardan ko‘zlangan asosiy maqsad boshqaruv samaradorligini oshirish, ortiqcha qog‘ozbozlik va byurokratiyani qisqartirish hamda davlat organlarining xalq oldidagi mas’uliyatini kuchaytirishdan iboratdir.
Prezident yangi siyosiy tizim kuchli prezident, nufuzli Qurultoy va hisobdor hukumat tamoyili asosida faoliyat yuritishini ma’lum qildi. Yangi tahrirdagi bosh qomusga muvofiq, Qozogiston prezidentlik boshqaruv shaklidagi davlat maqomini saqlab qoladi.
Prezident mamlakat mustaqilligi, hududiy yaxlitligi va xalq birligining asosiy kafili sifatida oliy mansabdor shaxs va Oliy bosh qo‘mondon vazifasini bajarishda davom etadi. Shuningdek, davlat rahbari ichki va tashqi siyosatning ustuvor yo‘nalishlarini belgilaydi hamda huquqni muhofaza qiluvchi organlar rahbarlarini tayinlaydi.
Rasmiy Ostonaning bildirishicha, bu o‘zgarishlar prezidentlik institutini zaiflashtirmaydi, balki davlat idoralari o‘rtasidagi vakolatlarni yanada aniqroq taqsimlashga xizmat qiladi. Siyosiy islohotlarning eng muhim jihatlaridan biri ikki palatali parlamentdan voz kechilishidir.
Endilikda Senat va Majlis o‘rnida yagona qonun chiqaruvchi organ hisoblangan bir palatali Qurultoy tashkil etiladi. Yangi parlament tarkibi partiya ro‘yxatlari asosida saylanadigan 145 nafar deputatdan iborat bo‘ladi.
Prezidentning fikricha, Qurultoy qonunlarni tezkor va sifatli qabul qilishi hamda ijro hokimiyati ustidan samarali nazorat o‘rnatishi lozim. Yangi parlament saylovlari 2026-yilning avgust oyiga rejalashtirilgan.
Bundan tashqari, Qozogiston siyosiy tizimida vitse-prezident lavozimi qayta joriy etilmoqda. Mazkur lavozim mamlakatda 1996-yilda bekor qilingan edi.
Yangi tartibga ko‘ra, vitse-prezident bevosita davlat rahbari tomonidan tayinlanadi va uning zimmasiga bir qator muhim davlat vazifalari yuklatiladi. Ushbu islohotlar mamlakatda demokratik jarayonlarni jadallashtirish va davlat boshqaruvini zamon talablariga moslashtirish yo‘lidagi muhim qadam sifatida ko‘rilmoqda.
