Iyun oxirida osmonda noyob Qulupnay Oy hodisasi kuzatiladi
Joriy yilning 29-iyun kuni tungi osmonni yilning eng qiziqarli astronomik hodisalaridan biri yoritadi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Xalq orasida Qulupnay Oy nomi bilan mashhur bo‘lgan iyun oyining to‘lin Oyi bu gal osmon ixlosmandlari uchun o‘ziga xos va unutilmas manzara taqdim etadi. Mutaxassislar ushbu astronomik hodisani kuzatish uchun barcha sharoitlar mavjudligini ta’kidlamoqda.
Astronomlarning ma’lum qilishicha, aynan shu to‘lin Oy Shimoliy yarimsharda ufqqa eng yaqin holatda ko‘rinadi. Shu sababli Oy chiqish vaqtida u odatdagidan ancha yirik va haybatli ko‘rinishi mumkin.
Biroq bu holat sof astronomik hodisa emas, balki inson ko‘zida yuzaga keladigan Oy illyuziyasi deb ataluvchi optik hodisa bilan izohlanadi. Ya’ni, Oy ufq yaqinida bo‘lganida, miyamiz uni atrofdagi binolar yoki daraxtlar bilan solishtirib, kattaroq qilib ko‘rsatadi.
Shuni ham aytib o‘tish joizki, tashqi ko‘rinish aldamchi bo‘lishi mumkin. Aslida bu yilgi iyun to‘lin Oyi Yerdan nisbatan uzoq masofada joylashgani sababli fan tilida mikrooy sifatida qayd etiladi.
Shu bois uning haqiqiy diametri odatiy to‘lin Oyga nisbatan taxminan o‘n uch foizga kichikroq bo‘ladi va taratadigan nuri ham biroz xiraroq ko‘rinishi mumkin. Bu hodisa Oyning Yer atrofidagi orbita bo‘ylab harakatlanishi davomida sayyoramizdan eng uzoq nuqtaga yaqinlashishi bilan bog‘liqdir.
Mutaxassislarning tushuntirishicha, iyun oyidagi to‘lin Oy yozgi quyosh turishidan ko‘p o‘tmay sodir bo‘lgani uchun Shimoliy yarimsharda osmonning past qismi bo‘ylab harakatlanadi. Bu esa unga o‘zgacha bir tarovat bag‘ishlaydi.
Janubiy yarimsharda esa aksincha, Oy nisbatan baland trayektoriya bo‘ylab harakatlanishi kuzatiladi. Ko‘pchilik o‘ylaganidek, Qulupnay Oy nomi uning rangi pushti yoki qizil bo‘lishi bilan bog‘liq emas.
Bu atama Shimoliy Amerikaning mahalliy xalqlari an’analaridan kelib chiqqan bo‘lib, aynan qulupnay hosili yig‘ib olinadigan mavsumga to‘g‘ri kelgani uchun shunday nomlangan. Shuningdek, turli xalqlar madaniyatida mazkur to‘lin Oyni Rezavorlar pishadigan Oy, Yashil makkajo‘xori Oyi yoki Issiq Oy kabi turli nomlar bilan ham atashadi.
Astronomiya ixlosmandlari uchun yana bir muhim ma’lumot shundan iboratki, navbatdagi to‘lin Oy, ya’ni Bug‘u Oyi joriy yilning 29-iyul kuni kuzatiladi. Shu bois bugungi noyob va go‘zal astronomik manzarani tomosha qilishni istaganlar tungi osmonga nazar tashlashni unutmasliklari tavsiya etiladi.
Bunday hodisalar tabiatning naqadar go‘zal va sirli ekanligini yana bir bor eslatib turadi.
