Antarktidada topilgan ilk dinozavr suyagi qariyb qirq yildan so‘ng aniqlandi

Antarktida tarixiga oid muhim bir kashfiyot dunyo olimlari e’tiborini tortdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Qariyb qirq yil davomida muzey javonida oddiy eksponat sifatida saqlangan bir parcha suyak aslida muzli qit’ada topilgan ilk dinozavr qoldig‘i ekani ma’lum bo‘ldi. Ushbu noyob topilma uzoq vaqt davomida o‘zining haqiqiy qiymati aniqlanishini kutib yotgan edi.

Mazkur qoldiq 1985-yilda Antarktidaning Jeyms Ross orolida o‘tkazilgan ilmiy ekspeditsiya vaqtida topilgan. O‘sha paytda mutaxassislar uni aniq tasniflay olmaganlari sababli, suyak Britaniya Antarktika xizmatining Kembrijdagi geologiya kolleksiyasiga topshirilgan.

Minglab boshqa namunalar qatorida saqlangan bu suyak uzoq yillar davomida tadqiqotchilar e’tiboridan chetda qolib ketgan edi. Oradan o‘ttiz sakkiz yil o‘tgach, kolleksiya rahbari doktor Mark Evans namunalarni qayta ko‘zdan kechirish jarayonida ushbu suyakning tuzilishiga alohida e’tibor qaratdi.

Dastlabki tadqiqotchilar uni dengizda yashovchi sudralib yuruvchining qoldig‘i deb hisoblagan bo‘lsalar, Evans unda dinozavr umurtqasiga xos bo‘lgan belgilarni ko‘rdi. Shundan so‘ng topilma chuqur tahlil qilish uchun Tabiiy tarix muzeyi paleontologi professor Pol Barrettga yuborildi.

Olib borilgan sinchiklab o‘rganishlar natijasida ushbu suyak titanozavr deb ataluvchi ulkan o‘simlikxo‘r dinozavrning dum qismiga tegishli ekani tasdiqlandi. Mutaxassisning tushuntirishicha, suyakning ikki tomonidagi o‘ziga xos bo‘g‘im tuzilishi aynan shu turdagi jonzotlarga xos bo‘lib, boshqa dinozavrlarda uchramaydi.

Titanozavrlar Yer yuzida yashagan eng yirik mavjudotlar sirasiga kiradi. Ularning ayrim turlari 35 metr uzunlikka va 60 tonna vaznga ega bo‘lgan.

Antarktidada topilgan ushbu namunaning egasi esa taxminan 7 metr uzunlikdagi yosh dinozavr yoki ushbu turning kichikroq vakili bo‘lgan. Olimlarning xulosasiga ko‘ra, bu dinozavr bundan 82 million yil muqaddam, ya’ni kechki bo‘r davrida yashagan.

O‘sha davrlarda Antarktida hozirgidek qahraton muzliklardan iborat bo‘lmasdan, balki quyuq o‘rmonlar bilan qoplangan va ulkan hayvonlar yashashi uchun juda qulay iqlimga ega bo‘lgan. Ushbu kashfiyot Antarktidaning qadimgi tabiati va ekotizimi haqidagi tasavvurlarimizni tubdan o‘zgartiradi.

Qirq yil davomida unutilgan bir parcha suyak bugungi kunda qit’a paleontologiyasi tarixidagi eng muhim dalillardan biriga aylandi. Mazkur tadqiqot natijalari nufuzli ilmiy nashrlarda e’lon qilinib, mutaxassislar tomonidan yuqori baholandi.