AQSH dollari rasmiy valyuta sifatida e’lon qilinganiga 241 yil to‘ldi
AQSH dollari o‘zining 241 yillik tarixiy yo‘lini bosib o‘tdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ushbu pul birligi 1785-yil 6-iyul kuni Kontinental kongress tomonidan mamlakatning rasmiy valyutasi sifatida e’lon qilingan edi. O‘sha davrdan buyon dollar nafaqat Amerika Qo‘shma Shtatlari hududida, balki butun jahon iqtisodiyotida hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan asosiy vositaga aylandi.
Bugungi kunda xalqaro savdo shartnomalari, yirik banklararo pul o‘tkazmalari va ko‘plab davlatlarning valyuta zaxiralarini shakllantirishda aynan ushbu valyutadan keng ko‘lamda foydalanib kelinmoqda. Mavjud iqtisodiy tahlillar va hisob-kitoblarga ko‘ra, dunyo miqyosidagi umumiy valyuta zaxiralarining taxminan 60 foizi aynan dollarda saqlanadi.
Bu ko‘rsatkich AQSH valyutasining global moliya tizimidagi ishonchlilik darajasini ko‘rsatadi. Bundan tashqari, xalqaro to‘lovlarni tezkorlik bilan amalga oshiruvchi SVIFT tizimidagi operatsiyalarning qariyb yarmi ham bevosita dollar orqali bajariladi.
Bu esa jahon bozoridagi savdo aloqalarining katta qismi ushbu pul birligiga bog‘lanib qolganini anglatadi. Keyingi yillarda jahon maydonida ayrim davlatlar o‘zaro savdo aloqalarida milliy valyutalardan foydalanish ko‘lamini kengaytirishga intilmoqda.
Shu sababli iqtisodiy doiralarda dedollarizatsiya, ya’ni dollardan voz kechish jarayonlari haqidagi bahslar birmuncha faollashgan. Biroq iqtisodchilarning fikricha, hozircha boshqa biror bir valyuta dollarning jahon moliya tizimidagi mustahkam o‘rnini to‘liq egallashga qodir emas.
Uning o‘rnini bosuvchi muqobil valyutalar hali bunday yuqori darajadagi ommaviylikka erishmagan. Turli iqtisodiy inqirozlar va siyosiy beqarorliklar yuzaga kelgan paytda, yirik sarmoyadorlar va tadbirkorlar o‘z mablag‘larini himoya qilish uchun ko‘pincha dollarni nisbatan ishonchli aktiv sifatida tanlaydilar.
Aynan shu xususiyati tufayli AQSH dollari xalqaro hisob-kitoblar va asosiy zaxira valyutasi sifatida o‘zining yetakchilik mavqeini uzoq yillardan buyon barqaror saqlab kelmoqda. Dollarning jahon bozoridagi ta’siri nafaqat iqtisodiy, balki geosiyosiy omillar bilan ham chambarchas bog‘liqdir.
