JSST har besh kishidan biri saratonga chalinishi mumkinligidan ogohlantirdi
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti saraton kasalligining tarqalishi va unga qarshi kurash choralari bo‘yicha o‘zining yangi hisobotini keng jamoatchilik e’tiboriga havola qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Hujjatda keltirilishicha, zamonaviy tibbiyot sohasida erishilgan ulkan yutuqlar va davolashning innovatsion usullari joriy etilganiga qaramay, ushbu xastalik insoniyat salomatligi uchun eng jiddiy xatarlardan biri bo‘lib qolmoqda. Mutaxassislar dunyo aholisining salomatlik holatini tahlil qilib, har besh kishidan biri o‘z umri davomida ushbu kasallikka uchrashi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda.
Shuningdek, aholining mutloq ko‘pchiligi bevosita yoki o‘z yaqinlari misolida bu og‘ir dard bilan yuzlashishi qayd etilgan. Tashkilot vakili doktor Andre Ilbavining so‘zlariga ko‘ra, so‘nggi yillarda onkologiya yo‘nalishida muhim ilmiy kashfiyotlar amalga oshirildi.
Biroq shunga qaramay, bemorlar hali ham jismoniy og‘riqlar, ruhiy tushkunlik va katta miqdordagi moliyaviy xarajatlar kabi jiddiy qiyinchiliklarga duch kelishmoqda. Hisobotda dunyo mamlakatlari o‘rtasidagi tibbiy imkoniyatlar tafovuti tobora ortib borayotgani alohida tashvish bilan qayd etilgan.
Masalan, iqtisodiyoti rivojlangan davlatlarda ko‘krak saratoni yoki bolalar onkologiyasiga chalingan bemorlarning sakson besh foizi kamida besh yil yashab ketsa, kam ta’minlangan mamlakatlarda bu ko‘rsatkich o‘ttiz foizga ham yetmaydi. Hozirgi vaqtda har yili yer yuzi bo‘ylab yigirma milliondan ortiq kishida saraton aniqlanmoqda va o‘n millionga yaqin inson ushbu xastalik tufayli vafot etmoqda.
Kelajakdagi prognozlarga ko‘ra, 2050-yilga borib yangi kasallanish holatlari soni o‘ttiz besh milliongacha ko‘payishi mumkin. Kam daromadli davlatlarda saratonga qarshi eng zarur dori vositalarining taqchilligi, ba’zi hududlarda esa radioterapiya uskunalarining umuman yo‘qligi tashxis qo‘yish va samarali muolaja qilish imkoniyatlarini keskin cheklab qo‘ymoqda.
Shu bilan birga, dunyo mamlakatlarining katta qismida saratonni davolash xarajatlari davlat tomonidan to‘liq qoplanmaydi. Mablag‘ yetishmasligi sababli ko‘plab bemorlar hayotiy zarur bo‘lgan muolajalarni yarim yo‘lda to‘xtatishga majbur bo‘lishmoqda.
Biroq hisobotda ijobiy o‘zgarishlar ham tilga olingan. Xususan, bachadon bo‘yni saratonini bartaraf etish bo‘yicha yangi yechimlar topilgani, zararli odatlardan voz kechish ko‘rsatkichi ortayotgani va milliy onkologiya dasturlari kengayayotgani umid uyg‘otmoqda.
Xalqaro ekspertlarning fikricha, ko‘plab saraton holatlarining oldini olish mumkin. Buning uchun tamaki va alkogol mahsulotlaridan voz kechish, sog‘lom vaznni saqlash va infeksiyalardan himoyalanish lozim.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti barcha hukumatlarni profilaktika va erta tashxis qo‘yish tizimlarini kuchaytirishga hamda tibbiy xizmatlarni aholi uchun yanada qulay qilishga chaqirmoqda. Zero, o‘z vaqtida ko‘rilgan choralar millionlab insonlar hayotini saqlab qolish garovidir.
