AQSHda temir o‘pka apparatida yashagan ayol vafot etdi
Amerika Qo‘shma Shtatlarida uzoq yillar davomida noyob temir o‘pka apparati yordamida hayot kechirgan so‘nggi bemorlardan biri Marta Lillard 78 yoshida vafot etdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
U bolaligida poliomiyelit kasalligiga chalinganidan so‘ng, qariyb yetmish yil davomida aynan shu moslama ko‘magida nafas olgan. Tibbiyot sohasida zamonaviy va ixcham sun’iy nafas oldirish texnologiyalari keng joriy etilganiga qaramay, Marta umrining oxirigacha o‘zini o‘limdan asrab qolgan ushbu ulkan qurilmadan voz kechishni istamadi.
Marta Lillard 1953-yilda, hali besh yoshli qizaloq paytida og‘ir xastalikka yo‘liqqan edi. O‘sha yillari AQSH hududida poliomiyelit epidemiyasi avj olgan bo‘lib, minglab insonlarning salomatligiga jiddiy putur yetkazgan.
Kasallik infeksiyasi uning nafas olish tizimi mushaklarini falaj qilib, mustaqil ravishda havo yutish qobiliyatidan mahrum etdi. Shifokorlar qizchaning hayotini saqlab qolish uchun o‘sha davrning eng ilg‘or texnologiyasi hisoblangan temir o‘pka apparatidan foydalanishga qaror qilishdi.
Ushbu qurilma tashqi ko‘rinishidan germetik yopiq metall kamerani eslatadi. Uning ishlash tamoyili ichkarida manfiy bosim hosil qilishga asoslangan bo‘lib, bu jarayon o‘pkani kengayishga va sun’iy ravishda nafas olishga majbur qiladi.
Keyinchalik tibbiyot fani jadal rivojlanib, bemorlar uchun ancha qulay va yengil uskunalar yaratildi. Biroq Marta Lillard o‘zini faqat shu temir moslama ichida xavfsiz his qilishini ta’kidlab, uni boshqa yangi texnologiyalarga almashtirishdan bosh tortdi.
U o‘z intervyularidan birida ushbu tanlovini hayotga bo‘lgan muhabbati bilan izohlagan edi. Marta ushbu mashina uning nafaqat nafasini, balki butun borlig‘ini saqlab qolganini yaxshi anglar edi.
Bolaligida u deyarli barcha vaqtini apparat ichida o‘tkazgan, shu sababli maktabga ham kuniga bor-yo‘g‘i bir soatga borishga ruxsat berilgan. Yillar o‘tib salomatligi biroz barqarorlashgach, u kunduzi mustaqil harakatlanib, apparatdan asosan tungi uyqu vaqtida foydalanishga o‘tgan edi.
Lekin hayotining so‘nggi davrida dunyo bo‘ylab tarqalgan koronavirus infeksiyasi uning zaiflashgan organizmiga og‘ir zarba berdi. Kasallik asoratlari tufayli Marta yana butun sutka davomida temir o‘pka ichida qolishga majbur bo‘ldi.
Eski va kamyob uskunadan foydalanish o‘ziga yarasha qiyinchiliklarni ham tug‘dirgan. Masalan, ehtiyot qismlar topish muammosi yoki elektr ta’minotidagi uzilishlar uning hayotini bir necha bor xavf ostiga qo‘ygan.
Shunga qaramay, u matonat bilan yashashda davom etdi. Marta Lillard nafaqat o‘z dardiga qarshi kurashgan inson, balki jamiyat uchun foydali shaxs sifatida ham yashadi.
U hayvonlarni himoya qilish jamiyatlarida ko‘ngilli bo‘lib ishladi, bolalar markazlarida faoliyat yuritdi va ishonch telefonlari orqali muhtojlarga yordam berdi. Shuningdek, u ijod bilan shug‘ullanib, she’rlar yozdi, rasm chizdi va hatto musiqiy asarlar bastaladi.
Uning vafoti bir asrlik tibbiyot tarixining butun bir sahifasi yopilganini anglatadi.
