Astronomlar koinotda hayot uchun zarur bo‘lgan shakar topishdi
Astronomlar Somon Yo‘li galaktikasi markaziga yaqin hududda joylashgan ulkan gaz va chang buluti tarkibida ilk bor tabiiy shakar turini aniqlashga muvaffaq bo‘lishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, ushbu muhim kashfiyot koinotda hayotning paydo bo‘lishi uchun zarur sanaladigan organik moddalar bevosita yulduzlararo muhitning o‘zida ham shakllanishi mumkinligini isbotlaydi. Gap eritruloza deb ataladigan oddiy shakar turi haqida bormoqda.
Mazkur modda tabiatda asosan malina mevasi tarkibida uchraydi. Shuningdek, u zamonaviy kosmetika sanoatida, xususan, terini sun’iy qoraytiruvchi vositalar ishlab chiqarishda keng qo‘llaniladi.
Olimlar ushbu moddani Somon Yo‘li markaziga yaqin joylashgan molekular bulut ichidan topishgan. Tadqiqot mualliflari bu natija koinotda boshqa ongli sivilizatsiyalar mavjudligini anglatmasligini alohida ta’kidlashmoqda.
Biroq kashfiyot hayot uchun poydevor hisoblangan murakkab organik birikmalar kosmosning o‘ta sovuq va noqulay hududlarida ham tabiiy ravishda vujudga kelishi mumkinligini tasdiqlaydi. Ispaniya Astrobiologiya markazi olimi Izaskun Himenes-Serraning so‘zlariga ko‘ra, eritruloza yulduzlararo muhitda ilk bor qayd etilgan shakar turi hisoblanadi.
Bu esa bunday moddalar koinotda avval taxmin qilinganidan ko‘ra ancha kengroq tarqalgan bo‘lishi mumkinligidan dalolat beradi. Olimlarning tushuntirishicha, eritruloza mayda chang zarrachalari yuzasida sodir bo‘ladigan o‘ziga xos kimyoviy reaksiyalar natijasida hosil bo‘ladi.
Keyinchalik bu moddalar kometalar yoki asteroidlar tarkibiga qo‘shilib, turli sayyoralarga yetib borishi ehtimoldan xoli emas. Tadqiqot davomida mutaxassislar Ispaniyadagi kuchli radioteleskoplar yordamida maxsus belgilangan chang bulutini sinchiklab o‘rganishdi.
Avvaliga ular boshqa turdagi shakar birikmalarini izlashgan edi, biroq kutilmagan tarzda aynan eritrulozaga xos bo‘lgan signallarni qayd etishga muvaffaq bo‘lishdi. Ma’lum qilinishicha, ushbu shakar koinotdagi taxminan minus ikki yuz ellik daraja sovuq sharoitda ham shakllana oladi.
Bu esa organik molekulalar paydo bo‘lishi uchun yuqori harorat mutlaqo shart emasligini ko‘rsatadi. Mutaxassislar eritruloza nafaqat energiya manbai, balki genetik tizimlarning shakllanishida ishtirok etuvchi moddalar uchun ham muhim ahamiyatga ega ekanini qayd etishmoqda.
Shu bois, bunday organik birikmalar Yer sayyorasiga qadimda kometa va meteoritlar orqali kelgan bo‘lishi mumkinligi haqidagi ilmiy nazariya yanada mustahkamlanmoqda. Millionlab yillar avval Yerga yog‘ilgan kosmik jismlar tarkibidagi organik moddalar sayyoramizda hayot kurtaklari yuzaga kelishi uchun dastlabki sharoitlarni yaratishga xizmat qilgan bo‘lishi mumkin.
Yaponiyalik olim Yosihiro Furukava ham ushbu natijani o‘ta muhim ilmiy voqea sifatida yuqori baholadi. Uning ta’kidlashicha, yulduzlararo muhitda hosil bo‘lgan shakarlar koinotning turli burchaklaridagi sayyoralarga yetib borishi tabiiy holatdir.
Shunga qaramay, bu jarayon hayotning aynan qanday va qaysi bosqichda shakllanganini to‘liq tushuntirib bera olmaydi. Shu sababli mazkur yo‘nalishdagi murakkab ilmiy izlanishlar va kuzatuvlar hali uzoq vaqt davom etishi kutilmoqda.
