SpaceX kompaniyasining raketa bo'lagi Oy yuzasiga borib urildi
Ilon Maskka tegishli SpaceX kompaniyasining Falcon 9 raketasi qismi koinotda uzoq vaqt davomida nazoratsiz harakatlangach, Oy yuzasiga borib urildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mazkur hodisa BBC nashri va dunyoning yetakchi ilmiy markazlari tomonidan tasdiqlandi. Taxminan to‘rt tonna vaznga ega bo‘lgan ushbu raketa bo‘lagi koinot kengliklarida yetti yildan ortiq vaqt davomida sarson bo‘lib yurgandan so‘ng, Oyning teskari tomoniga qulagan.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, ushbu to‘qnashuv insoniyat tomonidan yaratilgan koinot chiqindisining Oy yuzasiga tasodifiy tushishi bilan bog‘liq ilk yirik holatlardan biri sifatida qayd etildi. Olimlarning aniq hisob-kitoblariga ko‘ra, raketa bo‘lagi Oy yuzasiga urilish vaqtida soniyasiga 2,5 kilometrga yaqin tezlikda harakatlangan.
Bu soatiga taxminan 9 ming kilometr tezlikni tashkil etadi. Falcon 9 raketasining ushbu qismi o‘z vaqtida koinotga maxsus sun’iy yo‘ldoshni olib chiqqan edi.
Biroq uning yuqori bosqichi Yerga qaytib tushishi uchun yetarli yoqilg‘iga ega bo‘lmagani sababli, uzoq vaqt davomida Yer va Oy oralig‘idagi murakkab orbitada qolib ketgan. To‘qnashuv oqibatlari va ilmiy ahamiyati Ushbu hodisa Yer aholisi uchun hech qanday xavf tug‘dirmaydi, chunki Oy bilan to‘qnashuv sayyoramizdan juda uzoq masofada yuz berdi.
Shunga qaramay, astronomlar va koinot tadqiqotchilari uchun bu voqea katta qiziqish uyg‘otmoqda. Raketa qulagan joyda diametri 10 dan 20 metrgacha bo‘lgan yangi krater hosil bo‘lgani taxmin qilinmoqda.
NASA va boshqa koinot agentliklari o‘zlarining Oy atrofida aylanib yuruvchi apparatlari yordamida ushbu hududni suratga olishni va zarba natijasida yuzaga kelgan o‘zgarishlarni o‘rganishni rejalashtirmoqda. Koinotshunoslarning fikricha, bunday hodisalar kelajakda koinot chiqindilari muammosiga jiddiyroq yondashish zarurligini ko‘rsatadi.
Hozirgi vaqtda Yer orbitasida va uning atrofida minglab tonna texnik qoldiqlar mavjud bo‘lib, ular koinot kemalari va sun’iy yo‘ldoshlar uchun xavf tug‘dirishi mumkin. SpaceX raketasining Oyga qulashi koinotni o‘rganish jarayonida insoniyat tomonidan qoldirilayotgan izlar nafaqat orbitada, balki boshqa osmon jismlarida ham aks etayotganidan dalolat beradi.
Kuzatuv va kelgusi rejalar To‘qnashuv sodir bo‘lgan hudud Yerning ko‘rinmaydigan qismida joylashgani sababli, jarayonni to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuzatishning imkoni bo‘lmadi. Biroq maxsus zondlar yaqin oylarda ushbu hudud ustidan uchib o‘tishi kutilmoqda.
Olingan ma’lumotlar Oy tuprog‘ining tarkibi va zarba kuchi haqida yangi ilmiy xulosalar chiqarishga yordam beradi. Bu kabi holatlar kelajakda Oyda qurilishi rejalashtirilayotgan stansiyalar xavfsizligini ta’minlashda muhim tajriba vazifasini o‘taydi.
SpaceX va boshqa xususiy kompaniyalar endilikda koinotga uchiriladigan qurilmalarning qoldiqlarini nazorat qilish va ularning xavfsiz utilizatsiyasini ta’minlash borasida yangi texnologiyalar ustida ishlamoqda. Oy yuzasidagi ushbu kutilmagan krater esa insoniyatning koinotni zabt etish yo‘lidagi o‘ziga xos tarixiy belgisiga aylandi.
