AQSh Eron uchun yangi keskin sanksiyalar e'lon qildi
AQSh va Eron orasidagi geosiyosiy qarama-qarshilik yanada keskin va xavfli bosqichga kirdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
AQSh Moliya vaziri Skott Bessent Tehronga nisbatan jahon iqtisodiy izolyatsiyasi tarixida hali qo'llanilmagan yangi va keskin sanksiyalar paketi e'lon qilinishini rasman ma'lum qildi. Bu sanksiyalar Eronning tashqi savdo aloqalarini butunlay to'xtatish va eksport-import kanallarini bo'g'ishga qaratilgan «qo'shaloq zarba» strategiyasini ilgari surish maqsadida kiritiladi.
Xitoy va neft xaridorlariga «ikkilamchi sanksiyalar» tahdidi yangilanib, Eron neftini sotib olishda davom etayotgan uchinchi davlatlar va kompaniyalarga qaratiladi. Xitoy omili: Eron xomashyosining asosiy xaridori bo'lgan Xitoy kompaniyalariga nisbatan ikkilamchi sanksiyalar qo'llanilishi mumkin.
Bu esa Vashington va Pekin o'rtasidagi savdo urushini yangi bosqichga olib chiqishi va jahon energetika bozorida keskin chayqalishlarni yuzaga keltirishi kutilmoqda. Bloomberg ma'lumotlariga ko'ra, 2018 yildan beri AQSh Tehronga qarshi 2200 ga yaqin cheklov kiritgan bo'lsa-da, bu Eronni yadroviy dasturidan va Ho'rmuz bo'g'ozi ustidan nazoratni topshirishga majbur qilolgani yo'q.
Tehronning javob rejasi: «Mojaroni Trampning muddati tugaguncha cho'zish» Islom inqilobi qo'riqchilari korpusi (IIQK) bosh qo'mondoni maslahatchisi Muhammad Rizo Naqdiy Tehronning uzoq muddatli himoya rejasini ochiqladi. «Tehron o'z milliy xavfsizligini ta'minlash uchun ushbu mojaroni Donald Trampning prezidentlik muddati tugaguniga qadar cho'zish variantini jiddiy ko'rib chiqmoqda».
Garchi iyunda tomonlar o't ochishni to'xtatishga kelishgan bo'lsa-da, tinchlik muzokaralari mutlaq tupikka kirib qolgan. Vashington Ho'rmuzda erkin kema qatnovini talab qilayotgan bo'lsa, Eron blokadani ochish evaziga quyidagi 3 ta shartni ilgari surmoqda: Barcha xalqaro sanksiyalarni to'liq bekor qilish; Mintaqadan Amerika harbiy kuchlarini olib chiqib ketish; Urushdan ko'rilgan ulkan zararni to'liq qoplash.
270 milliard dollarlik talofat va 90 foizlik inflyatsiya Harbiy harakatlar va blokada Eron iqtisodiyotiga mislsiz zarba berdi. Sanoat inqirozi: Rasmiy hisob-kitoblarga ko'ra, ko'rilgan zarar 270 milliard dollardan oshdi.
AQSh va Isroil zarbalari oqibatida yirik po'lat quyish zavodlari va neft-kimyo majmualari faoliyati to'xtagan. Ijtimoiy zarba: Financial Times ma'lumotlariga ko'ra, 2 millionga yaqin fuqaro ishidan ayrilgan, mamlakatda yillik inflyatsiya darajasi 90 foizga yaqinlashgan.
Ho'rmuz bo'g'ozi yopiq: Neft eksporti 40 foizga quladi. Jahon neft va suyultirilgan gaz ta'minotining beshdan bir qismi o'tadigan strategik Ho'rmuz bo'g'ozi hamon to'sib qo'yilgan.
Buning oqibatida Fors ko'rfazi davlatlaridan neft va kondensat eksporti kuniga 10,7 million barrelgacha tushib ketdi. Bu ko'rsatk.
