O‘zbekiston suv resurslari muzlik erishi bilan jiddiy muammoga duch keladi
Markaziy Osiyo mintaqasi, xususan O‘zbekiston, suv resurslari bilan bog‘liq jiddiy muammo bilan uchrashmoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Butunjahon meteorologiya tashkiloti (WMO) tomonidan e’lon qilingan hisobotga ko‘ra, mintaqadagi tog‘ muzliklari va chuchuk suv zaxiralari tezda yomonlashayotgan holatda. So‘nggi 5 yil ichida bu muzliklar o‘z massasining naqd 6,2 foizini yo‘qotgan.
Bu erish sur’ati tabiiy tiklanish imkoniyatidan ilgarilab ketib, suv omborlariga kelib tushayotgan obihayot hajmi sezilarli darajada pasaygan. Amudaryo va Sirdaryo daryolari, bu mintaqa hayoti va qishloq xo‘jaligining asosiy qon tomirlaridan biri, shu muz va qor suvlaridan yarmidan ko‘p qismi to‘yinadi.
Shuning uchun muzliklarning erishi suv taqchilligi va iqlim bo‘hroni xavfini oshiradi. Suv ta’minoti va ekologik holatga ta’sir Muzliklarning 6,2 foizga erib ketishi O‘zbekiston viloyatlardagi dalalar va shaharlar suv ta’minotiga noto‘g‘ri ta’sir qiladi.
Qishloq xo‘jaligi uchun kerakli suv miqdori kamayib, bu ekin maydonlarini oziq-ovqat ta’minotiga zarar yetkazishi mumkin. Orol dengizi havzasi esa suv oqimi pasaygan tufayli qayta tiklanish jarayonini tezlashtirmaydi, balki zaxirasi doimo kamayib boradi.
Bu holat ekologik falokatni chuqurlashtirib, biojorlik va havo sifatini nafoyatoshga olib kelishi mumkin. Suv omborlarida tanqislik, Amudaryo va Sirdaryo havzalari joylashgan millionlab gektar ekin maydonlari va sanoat tarmoqlari uchun muammo bo‘lib, suv taqchilligi oshib bormoqda.
Kelajakdagi xavfsizlik va yechimlar WMO hisobotidagi «Erish — so‘ngra qurish» sikli ekspertlar ogohlantiruvchi ma’noni beradi: hozircha muzliklar erishidan suv sathi ko‘tarilgandek ko‘rinadi, lekin yaqin kelajakda zaxiralar tugab, daryolar sayozlanishi va qurishi boshlanishidan ogohlantiriladi. Bu yerda suv resurslarini barqaror ishlatish, zamonaviy oqim boshqaruv texnologiyalarini qo‘llash va millatlarga qarashli suv boshqaruv strategiyalarini rivojlantirish zarur.
Aks holda, Markaziy Osiyo aholisi ichimlik suvi bilan ta’minlash va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda jiddiy qiyinchiliklar bilan uchrashishi mumkin. Bu jarayon faqat bir davlatning imkoniyatlariga bog‘liq emas, balki mintaqadagi hamkorlik va birlashtirish talab etiladi.
