Shri Lankadagi ommaviy qabrdan bolalar va ayollar qoldiqlari topildi
Shri-Lankaning Yaffna provinsiyasiga qarashli Chemmani hududida olib borilayotgan arxeologik va sud-tibbiy qazish ishlari davomida inson qoldiqlari topilishi mamlakat jamoatchiligi diqqat markazida turibdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
2025-yil boshida krematsiya maydonini kengaytirish jarayonida tasodifan aniqlangan ushbu suyaklar Shri-Lankada o‘n yillar davom etgan qonli fuqarolar urushi asoratlarini yana bir bor yodga soldi. Hozirda sud organlari nazorati ostida olib borilayotgan qazishmalar hududda ommaviy qabrlar mavjudligi haqidagi taxminlarni tekshirishga qaratilgan.
Qazish jarayonida mutaxassislar nafaqat inson skeletlarini, balki o‘sha davr fojiasidan so‘zlovchi turli shaxsiy buyumlarni ham aniqladilar. Topilmalar orasida maktab sumkalari, bolalar kiyimlari, o‘yinchoqlar, ayollar taqinchoqlari va chaqaloqlar uchun mo‘ljallangan sut idishlari borligi kishini larzaga soladi.
Ushbu ashyoviy dalillar qurbonlar orasida yosh bolalar va voyaga yetmaganlar ham bo‘lganidan dalolat berishi mumkin, bu esa hodisaning ko‘lamini yanada og‘irlashtiradi. Tarixiy ziddiyatlar va avvalgi izlanishlar Chemmani hududi 1983-yildan 2009-yilgacha davom etgan fuqarolar urushi davrida eng qaynoq nuqtalardan biri bo‘lgan.
Bu yerda ommaviy qatliomlar sodir etilgani haqidagi xabarlar 1990-yillarning oxiridayoq tarqala boshlagan edi. Xususan, 1999-yilda o‘tkazilgan dastlabki qazish ishlari natijasida 15 kishining jasadi topilgan bo‘lib, o‘shanda ham bu holat xalqaro tashkilotlar e’tiborini tortgan edi.
Shri-Lanka Inson huquqlari komissiyasi vakillarining ta’kidlashicha, yangi topilgan qoldiqlarning joylashuv holati ularning an’anaviy dafn marosimi bilan ko‘milmaganini ko‘rsatmoqda. Jasadlarning tartibsiz holatda ekani va shaxsiy buyumlarning tarqoqligi bu yerda shoshilinch yoki majburiy ko‘mish jarayoni bo‘lganidan dalolat beradi.
Bu esa o‘z navbatida urush jinoyatlari haqidagi taxminlarni kuchaytirmoqda. Ekspertiza va sud jarayonlari Hozirgi bosqichda topilgan suyaklarning aniq yoshi, jinsi va o‘lim sabablarini aytish murakkab.
Barcha topilmalar sud qaroriga asosan muhrlanib, maxsus laboratoriyalarga ekspertiza uchun yuborilgan. Mutaxassislar DNK tahlillari va boshqa zamonaviy usullar yordamida qurbonlarning shaxsini aniqlashga hamda ularning bedarak yo‘qolganlar ro‘yxatidagi shaxslar bilan bog‘liqligini tekshirishga harakat qilmoqdalar.
Shri-Lanka hukumati va sud organlari ushbu masalada yakuniy xulosa chiqarish uchun tergov jarayonlari to‘liq yakunlanishi lozimligini bildirdi. Chemmani topilmalari mamlakatning o‘tmishdagi og‘riqli sahifalariga oydinlik kiritish va adolatni qaror toptirish yo‘lidagi muhim sinov bo‘lib xizmat qiladi.
Mazkur jarayon nafaqat mahalliy aholi, balki xalqaro inson huquqlari tashkilotlari tomonidan ham sinchkovlik bilan kuzatib borilmoqda.
