Dunyoda pasportsiz sayohat qilish huquqiga ega uch kishi aniqlandi
Dunyo bo‘ylab sayohat qilishda shaxsni tasdiqlovchi pasport eng muhim hujjat hisoblansa-da, sayyoramizda ushbu qoidadan mustasno bo‘lgan atigi uch nafar shaxs mavjud. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Bular Buyuk Britaniya qiroli Charlz III, Yaponiya imperatori Naruhito hamda uning rafiqasi imperatrisa Masakodir. Mazkur shaxslar o‘zlarining davlat rahbari va oliy monarx sifatidagi alohida maqomlari tufayli xorijiy mamlakatlarga hech qanday pasportsiz va viza rasmiylashtirmasdan safar qilish huquqiga ega.
Buyuk Britaniya qiroli Charlz III uchun xalqaro safarlarda Britaniya pasporti talab etilmaydi. Qirollik oilasining rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatdagi barcha pasportlar bevosita monarx nomidan va uning vakolati bilan rasmiylashtiriladi.
Shu sababli, qirolning o‘ziga o‘z nomi bilan hujjat berilishi mantiqan zarur hisoblanmaydi. Britaniya pasportining ilk sahifasida hujjat egasiga to‘sqinliksiz harakatlanish imkonini berish va unga zarur yordam ko‘rsatish so‘ralgan rasmiy murojaat ham aynan monarx nomidan yozilgan.
Ta’kidlash joizki, ushbu imtiyoz faqat amaldagi davlat rahbariga tegishli bo‘lib, qirollik oilasining boshqa barcha a’zolari, jumladan, taxt vorislari ham oddiy tartibda pasport bilan sayohat qiladilar. Yaponiya imperatorining o‘ziga xos maqomi Yaponiya imperatori Naruhito va uning rafiqasi Masako ham xuddi shunday alohida tartib asosida harakatlanadi.
Yaponiya Tashqi ishlar vazirligi 1971-yilda qabul qilgan qarorga ko‘ra, imperator juftligiga oddiy fuqarolar kabi pasport berish ularning yuksak maqomiga mos kelmaydi deb topilgan. Shu bois, ular xorijga chiqayotganda pasport o‘rniga vazirlik tomonidan tayyorlangan maxsus diplomatik hujjatdan foydalanadilar.
Yaponiya hukumati imperatorning tashrifi haqida mezbon davlatni diplomatik kanallar orqali oldindan xabardor qiladi va bu jarayon xalqaro huquq doirasida to‘liq tan olingan. Imperator oilasining boshqa a’zolari, masalan, shahzodalar va malikalar uchun bunday imtiyoz ko‘zda tutilmagan.
Ular xalqaro safarlar davomida diplomatik pasportlardan foydalanishga majburdirlar. Yaponiyada imperatorning maqomi nafaqat hujjat masalasida, balki kundalik hayotda ham ajralib turadi.
Masalan, imperator oilasi a’zolarining familiyasi bo‘lmaydi, imperatorning o‘zi esa mamlakat konstitutsiyasiga ko‘ra davlat va xalq birligining ramzi hisoblanadi. Xalqaro diplomatik an’analar Ushbu uch nafar shaxsning pasportsiz sayohat qilishi shunchaki oddiy istisno emas, balki ko‘p yillik davlatchilik an’analari va xalqaro diplomatik etiketning ko‘rinishidir.
Bu holat monarxlarning o‘z davlatlari suvereniteti bilan naqadar uzviy bog‘liqligini ko‘rsatadi. Ular chegara nazorati punktlaridan o‘tayotganda shaxsini tasdiqlash uchun qog‘oz hujjatga ehtiyoj sezmaydilar, chunki ularning shaxsi va maqomi butun dunyo hamjamiyati tomonidan so‘zsiz e’tirof etiladi.
Shunday qilib, Charlz III, Naruhito va Masako dunyodagi eng erkin sayohatchilar hisoblanadi. Ularning xorijga chiqishi maxsus protokollar bilan tartibga solinadi va bu jarayon xalqaro maydonda yuksak hurmat bilan qabul qilinadi.
Bunday noyob huquq zamonaviy dunyoda monarxiya tuzumi saqlanib qolgan davlatlarning o‘ziga xos ramziy belgisidir.
