Xitoy AQSHdan gaz sotib olish bo‘yicha yirik shartnomalar tuzmoqda
Qo‘shma Shtatlar va Xitoy o‘rtasidagi savdo aloqalarida kuzatilayotgan bojxona va tarif to‘siqlariga qaramay, energetika sohasida kutilmagan yirik o‘zgarishlar yuz bermoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Dunyoga mashhur Bloomberg agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoyning yirik energetika shirkatlari AQSHdan suyultirilgan tabiiy gaz import qilish bo‘yicha uzoq muddatli shartnomalar ko‘lamini sezilarli darajada kengaytirishni rejalashtirmoqda. Mazkur kelishuvlarning umumiy hajmi Rossiyadan Xitoyga yo‘naltirilgan asosiy gaz quvuri — Sibir qudrati tizimining quvvati bilan tenglashib qolgani xalqaro bozorda katta qiziqish uyg‘otmoqda.
Venture Global va Xitoy shirkatlari o‘rtasidagi muzokaralar Yaqin Sharqdagi geosiyosiy keskinliklar va Eron ishtirokidagi to‘qnashuvlar tufayli jahon bo‘ylab mahsulot yetkazib berish zanjirlari izdan chiqmoqda. Bunday sharoitda Pekin o‘zining energiya xavfsizligini ta’minlash maqsadida manbalarni diversifikatsiya qilishga alohida e’tibor qaratmoqda.
Xususan, Amerikaning yirik gaz ishlab chiqaruvchisi hisoblangan Venture Global korporatsiyasi Xitoyning kamida uchta yirik importchisi, jumladan, davlatga qarashli PetroChina shirkati bilan muzokaralarning yakuniy bosqichini o‘tkazmoqda. Mutaxassislarning fikricha, faqatgina PetroChina bilan tuziladigan yangi bitimning hajmi yiliga bir million tonnadan oshishi kutilmoqda.
Bundan tashqari, yaqinda Venture Global va China Gas korporatsiyasi o‘rtasida yigirma yillik shartnoma imzolandi. Unga ko‘ra, 2030-yildan boshlab har yili yarim million tonna suyultirilgan gaz yetkazib beriladi.
Natijada ushbu kompaniyaning loyihalari doirasida China Gas uchun uzoq muddatli yillik yetkazib berish hajmi ikki yarim million tonnaga yetkazildi. Energetika oqimi va diplomatik jarayonlar Bugungi kunda Xitoy Amerika gaz sanoatining eng yirik xaridorlaridan biriga aylangan.
Hozirgi vaqtda Xitoy shirkatlarining AQSH bilan amaldagi shartnomalari yiliga qariyb o‘n million tonnani yoki o‘n to‘rt milliard kubometrni tashkil etadi. Yangi imzolanishi kutilayotgan bitimlar esa bu ko‘rsatkichni yana o‘n besh million tonnaga oshirish imkonini beradi.
Natijada umumiy yillik hajm o‘ttiz to‘rt milliard kubometrga yetadi. Taqqoslash uchun aytish joizki, o‘tgan yili Rossiyaning Sibir qudrati quvuri orqali Xitoyga o‘ttiz sakkiz milliard kubometrdan ortiq tabiiy gaz yuborilgan edi.
Ushbu energetik kelishuvlar Xitoy rahbari Si Szinpinning AQSHga kutilayotgan tashrifi arafasida hamda ikki davlat o‘rtasidagi tarif cheklovlari hali bekor qilinmagan sharoitda amalga oshirilayotgani bilan ahamiyatlidir. Xitoyning Amerika gazini sotib olish strategiyasi zamirida nafaqat ehtiyoj, balki puxta hisob-kitob va yuqori daromad olish maqsadi yotibdi.
Xitoy shirkatlari AQSHdan xarid qilingan gazning katta qismini o‘z hududiga olib bormasdan, moslashuvchan shartnomalar asosida Yevropa va Osiyo bozorlariga qayta sotmoqda. Rystad Energy tahlilchilarining baholashicha, 2026-yilga kelib ushbu qayta sotuv hajmi o‘n olti milliard kubometrdan oshishi mumkin.
Bu esa Pekinning energetika bozoridagi pragmatik va manfaatli siyosat yuritayotganidan dalolat beradi.
