Tayvanlik olimlar Quyosh tizimida yangi sayyora topish mumkinligini aniqladi

Tayvanlik olimlar ilgari o‘tkazilgan kosmik kuzatuvlar ma’lumotlarini qayta tahlil qilib, Quyosh tizimida mavjud bo‘lishi taxmin qilinayotgan to‘qqizinchi sayyora — Planet Nine bo‘lishi mumkin bo‘lgan osmon jismini aniqladi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Agar ushbu obyekt haqiqatan ham sayyora bo‘lib chiqsa, bu Quyosh tizimining eng sirli jumboqlaridan biriga oydinlik kiritishi mumkin. Bu haqda “The Economic Times” nashri xabar berdi.

Tadqiqot usuli va natijalari Tayvanning Milliy Sinxua universiteti olimi Terri Long Fan boshchiligidagi tadqiqotchilar 1983 yilda Infrared Astronomical Satellite kosmik teleskopi tomonidan olingan ma’lumotlarni 2006–2007 yillarda Yaponiyaning AKARI kosmik apparati to‘plagan kuzatuv natijalari bilan taqqoslagan. Ikki kuzatuv o‘rtasidagi 23 yillik vaqt farqi olimlarga osmon jismlarining joylashuvi o‘zgarishini solishtirish va ularning harakatini aniqlash imkonini bergan.

Tadqiqot davomida millionlab signallar orasidan osmon bo‘ylab 47,46 burchak daqiqasiga siljigan obyekt ajratib olingan. Uning harakat xususiyatlari va infraqizil nurlanishi Quyoshdan juda uzoqda joylashgan yirik sayyora bo‘lishi mumkinligi haqidagi taxminlarga mos kelgan.

Olimlar dastlab sayyora bo‘lishi ehtimol qilingan 22 ta obyektni aniqlagan. Keyin ularning xususiyatlari yanada chuqurroq o‘rganilib, nomzodlar soni avval 13 taga, so‘ngra esa bittagacha kamaytirilgan.

Tadqiqotchilarning hisob-kitoblariga ko‘ra, oxirgi obyektning massasi Yer massasidan 7–17 baravar katta bo‘lishi mumkin. Mutaxassislar ta’kidlashicha, Quyosh tizimining bunday olis hududlarida joylashgan jismlarni oddiy optik teleskoplar orqali aniqlash juda qiyin.

Quyoshdan 500–700 astronomik birlik masofada bo‘lgan obyektlarga Quyosh nuri nihoyatda zaif yetib boradi. Shu sababli ularni ko‘rinadigan yorug‘lik orqali kuzatish murakkab hisoblanadi.

Biroq yirik sayyoralar faqat Quyoshdan keladigan nurni qaytarish bilan cheklanmaydi, balki o‘z ichki issiqligini ham tarqatadi. Bu jarayonda hosil bo‘ladigan infraqizil nurlanishni maxsus qurilmalar yordamida qayd etish mumkin.

Tadqiqotchilar aynan shu imkoniyatdan foydalanib, ehtimoliy sayyorani aniqlashga harakat qilgan. Planet Nine nima uchun olimlarni qiziqtirmoqda?

Quyosh tizimida to‘qqizinchi sayyora bo‘lishi haqidagi taxmin Neptun orbitasidan tashqarida harakatlanadigan ayrim muzli osmon jismlarining g‘ayrioddiy orbitalarini o‘rganish natijasida paydo bo‘lgan. Ularning harakat yo‘nalishlari va orbitalari ma’lum hududlarda guruhlangandek ko‘rinadi.

Bu esa ushbu jismlarga hali aniqlanmagan yirik osmon jismining gravitatsion ta’siri bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. Yangi aniqlangan obyektning joylashuvi ham Planet Nine haqidagi mavjud taxminlarga mos keladi.

Agar uning sayyora ekani tasdiqlansa, olimlar Quyosh tizimining chekka qismidagi ayrim jismlar nima sababdan odatdagidan farq qiluvchi orbitalar bo‘ylab harakatlanishini tushuntirishga yanada yaqinlashadi. Tadqiqot natijalari ilmiy dunyoda katta qiziq va tarkibiy tadqiqotlarga asos bo‘lib qolishi mumkin.

Bu natija Quyosh tizimining tashqi chegaralarini o‘rganishda yangi bosqichga olib kirish imkonini beradi.