Aleksandr Bell ilk bor uzoq masofali telefon aloqasini o'rnatdi
1876-yilning 9-oktabr kuni aloqa texnologiyalari tarixida tub burilish yasagan voqea yuz berdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Telefon ixtirochisi Aleksandr Grem Bell va uning yordamchisi Tomas Uotson laboratoriya sharoitidan tashqarida, ilk bor uzoq masofadan turib ikki tomonlama jonli muloqotni amalga oshirishdi. Qariyb uch soat davom etgan ushbu tajriba inson ovozini simlar orqali uzoq masofaga uzatish va o‘zaro suhbat qurish mumkinligini amalda isbotlab berdi.
Smitson instituti kutubxonalari ma’lumotlariga tayanadigan bo‘lsak, o‘sha kuni Bell AQSHning Boston shahridagi korxonalardan birining ofisida, uning yordamchisi Uotson esa qo‘shni Kembrij shahrida bo‘lgan. Ular aloqa o‘rnatish uchun yangi tarmoq qurmasdan, mavjud telegraf simlaridan foydalanishga qaror qilishgan.
Bu qaror o‘sha davrdagi infratuzilmani yangi maqsadlarda qo‘llash imkoniyatini ham ko‘rsatib bergan. Ixtiro yo‘lidagi muhim qadamlar Tarixiy suhbat davomida ikki ixtirochi bir-biriga aytilgan gaplarni alohida qog‘ozga tushirib borgan.
Keyinchalik ushbu qaydlar solishtirilganda, ovozning aniqligi va suhbatning mazmuni to‘liq mos kelgan. Ushbu natijalar keyinchalik keng jamoatchilikka e’lon qilingan.
Mazkur voqea xotirasini abadiylashtirish maqsadida 1961-yilda Kembrijport shahrida maxsus yodgorlik lavhasi o‘rnatilgan. Aleksandr Grem Bell telefon ixtirosi uchun rasmiy patentni 1876-yilning 7-mart kuni qo‘lga kiritgan edi.
U o‘z arizasini o‘sha yilning 14-fevralida topshirgan. Qiziqarli jihati shundaki, aynan shu kuni boshqa bir ixtirochi Elaysha Grey ham shunga o‘xshash qurilma uchun ariza bergan, biroq tarixiy jarayonlar Bellning ustunligini tasdiqlagan.
Ilk so‘zlardan to‘liq muloqotgacha Telefon orqali inson ovozini uzatish bo‘yicha ilk muvaffaqiyatli urinish 1876-yil 10-martda yuz bergan. O‘shanda Bell yon xonadagi yordamchisiga: "Janob Uotson, bu yerga keling, sizni ko‘rmoqchiman", degan mashhur jumlani aytgan.
Garchi bu voqea muhim bo‘lsa-da, u faqat bino ichidagi qisqa masofali aloqa edi. Shu yilning avgust oyida Bell Kanadada ham tajribalar o‘tkazgan, ammo u yerda faqat bir tomonlama ovoz eshitilgan.
Shu sababli, 9-oktabrdagi tajriba telefon tarixida haqiqiy inqilob hisoblanadi. Chunki aynan shu kuni ikki inson turli shaharlarda turib, bir-birini aniq eshitgan holda erkin va davomli muloqot qilish imkoniga ega ekanini butun dunyoga namoyish etdi.
