Xitoyda sutemizuvchilar evolyutsiyasini o'zgartiruvchi qadimiy jonivor qoldiqlari topildi
Xitoy hududidan topilgan qadimiy jonivorning qoldiqlari ilm-fan olamida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Taxminan 165 million yil avval yashagan ushbu maxluq tashqi ko‘rinishidan hozirgi suvsar va o‘rdakburunni eslatadi. Megacauda sungei deb nomlangan ushbu jonivor nafaqat quruqlikda harakatlangan, balki suv ostida ham mahorat bilan ov qilish xususiyatiga ega bo‘lgan.
Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, mazkur topilma sutemizuvchilarning evolyutsion rivojlanish tarixi biz tasavvur qilgandan ko‘ra ancha murakkab va qadimiy ekanini isbotlamoqda. Live Science nashri tarqatgan ma’lumotlarga ko‘ra, ushbu noyob jonivor hozirgi Xitoyning Ichki Mo‘g‘uliston hududida hayot kechirgan.
Uning qoldiqlari yura davriga tegishli bo‘lib, o‘tkazilgan chuqur tahlillar natijalari 2026-yilning oktyabr oyida keng jamoatchilikka e’lon qilindi. Topilma o‘z davrining ekotizimi va hayvonot olami rang-barangligini o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qilmoqda.
Jonivorning tashqi ko‘rinishi va o‘ziga xosligi Olimlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, Megacauda sungei dumi bilan hisoblaganda taxminan 50 santimetr uzunlikka ega bo‘lgan. Uning vazni 1 kilogrammdan 2 kilogrammgacha yetgan.
Jonivorning keng va yassi dumi suvda bemalol suzish imkonini bergan bo‘lsa, orqa oyoqlarining tuzilishi ham suv muhitiga mukammal moslashganidan dalolat beradi. Garchi bu maxluqning umumiy ko‘rinishi zamonaviy o‘rdakburunni yodga solsa-da, uning tumshug‘i va tishlari o‘ziga xos tuzilishga ega bo‘lgan.
O‘tkir tishlari yordamida u mayda jonivorlarni osonlik bilan tutib yeyishga moslashgan. Bu xususiyat uning yura davri suv havzalarida faol yirtqich bo‘lganini ko‘rsatadi.
Oziqlanish ratsioni va yashash tarzi Tadqiqotchilar qoldiqlarni o‘rganish jarayonida jonivorning oshqozon qismida mayda umurtqali hayvonlarning suyaklarini aniqlashga muvaffaq bo‘lishdi. Bu fakt Megacauda sungei turli xil mayda jonivorlar, xususan, baliqlar va suvda yashovchi salamandralar bilan oziqlanganini tasdiqlaydi.
U asosan suv havzalari yaqinida yashab, oziq izlash maqsadida suvga tushgan, dam olish va xavfdan himoyalanish uchun esa quruqlikdagi inlardan foydalangan. Evolyutsiya jarayonidagi ahamiyati Ushbu kashfiyotning eng hayratlanarli jihati jonivorning tomoq qismidagi suyak tuzilmalari bilan bog‘liqdir.
Qoldiqlarda yaxshi saqlanib qolgan ushbu qismlar sutemizuvchilarga xos bo‘lgan oziqni yutish mexanizmlari juda qadimiy davrlardayoq shakllanganini ko‘rsatdi. Bu esa dinozavrlar hukmronlik qilgan davrda yashagan kichik jonivorlar ham yuksak darajadagi biologik murakkablikka ega bo‘lganidan dalolat beradi.
Mazkur tadqiqot sutemizuvchilarning shakllanish tarixi haqidagi qarashlarni butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin. Olimlar endilikda yura davri jonivorlarining nafaqat tashqi tuzilishini, balki ularning ichki a’zolari va hayotiy jarayonlari qanchalik takomillashganini yangi bosqichda o‘rganishni maqsad qilishgan.
