Yevropada gaz narxi so‘nggi to‘rt yildagi eng yuqori darajaga ko‘tarildi

Yevropa Ittifoqi mamlakatlarida tabiiy gaz narxi so‘nggi to‘rt yil ichidagi eng yuqori ko‘rsatkichga ko‘tarildi. Bu haqda One.uz xabar beradi.

Niderlandiyaning TTF birjasida kelgusi oy uchun tuziladigan shartnomalar narxi yana 2 foizga oshib, har bir megavatt-soat uchun 86,79 yevroni tashkil etdi. Mutaxassislarning fikricha, qit’a davlatlari yaqinlashib kelayotgan qahraton qish mavsumini Fors ko‘rfazidan suyultirilgan gaz yetkazib berish hajmi cheklangan sharoitda o‘tkazishga majbur bo‘lmoqda.

Bu holat Rossiya gazidan voz kechgan Yevropa iqtisodiyoti uchun jiddiy sinovga aylanishi kutilmoqda. Xalqaro bozorlardagi narxlarning keskin ko‘tarilishiga bir necha muhim omillar sabab bo‘lmoqda.

Birinchi navbatda, Yaqin Sharqdagi geosiyosiy keskinlik tufayli dunyo bo‘yicha suyultirilgan gaz eksportining qariyb 20 foizi o‘tadigan Hurmuz bo‘g‘ozida kemalar qatnovi sezilarli darajada qiyinlashgan. Shuningdek, Yevropa davlatlari o‘z omborlarini to‘ldirish uchun Osiyo bozorlari bilan har bir gaz tankeri ustida ayovsiz raqobat olib bormoqda.

Agar qish fasli kutilganidan sovuqroq kelsa, Germaniya va Chexiya kabi sanoati rivojlangan davlatlarda yoqilg‘i narxi yana bir necha barobar qimmatlashishi mumkin. Gaz zaxiralari va mavjud holat Hozirgi vaqtda Yevropadagi gaz omborlarining holati so‘nggi 15 yillikdagi eng past ko‘rsatkichni qayd etmoqda.

Gas Infrastructure Europe tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, Yevropa Ittifoqi bo‘yicha yer osti omborlari atigi 74 foizga to‘ldirilgan. Taqqoslash uchun, odatda bu ko‘rsatkich qish oldidan 90 foizdan yuqori bo‘lishi lozim edi.

Ayniqsa, Germaniyada vaziyat ancha murakkab bo‘lib, u yerdagi zaxiralar atigi 60 foizni tashkil qilmoqda. Bu esa qit’aning eng yirik iqtisodiyoti uchun energetik xavfsizlik masalasini kun tartibiga chiqarmoqda.

Iqtisodiy tahlilchilarning prognozlariga ko‘ra, bozorlardagi jiddiy tanglikka qaramay, Yevropa qishni butunlay muzlab qolmasdan o‘tkazib olish imkoniyatiga ega. Hisob-kitoblarga ko‘ra, mart oyi oxiriga borib omborlarda 12 foizdan 39 foizgacha gaz zaxirasi qolishi mumkin.

Mutaxassislar 2021-2022 yillardagi kabi misli ko‘rilmagan energetik inqirozning qaytalanish ehtimolini past baholamoqdalar. Biroq, yoqilg‘i ta’minoti zanjiridagi uzilishlar va kutilmagan sovuqlar birlashsa, narxlar aholi va sanoat korxonalari uchun og‘ir yuk bo‘lib qolishi tayin.

Kelajakdagi xatarlar va yechimlar Vaziyatning barqarorlashishi ko‘p jihatdan suyultirilgan gaz yetkazib beruvchi davlatlarning barqaror faoliyatiga va ob-havo sharoitiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Hozircha Yevropa ittifoqi yuqori narxlar evaziga bo‘lsa-da, energiya resurslarini jalb qilishda davom etmoqda.

Kelgusi oylarda energiya samaradorligini oshirish va iste’molni tejash choralari davlatlar uchun ustuvor vazifa bo‘lib qoladi.