Eron Hurmuz bo‘g‘ozini ochish uchun AQSHga shart qo‘ydi
Dunyoning eng muhim neft arteriyasi hisoblangan Hurmuz bo‘g‘ozidagi vaziyat o‘zining eng xavfli nuqtasiga yetdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Eron Qurolli kuchlari rasmiy vakili Muhammad Akraminia mintaqadagi kemalar qatnovi va bo‘g‘ozning ochiq turishi bo‘yicha Vashingtonga nisbatan keskin shart qo‘ydi. Tehron tomoni mintaqadagi xavfsizlik inqirozining asosiy sababchisi sifatida AQSH harbiy kuchlarini ko‘rsatmoqda va ular hududni tark etmaguncha barqarorlik o‘rnatilmasligini ta’kidlamoqda.
Muhammad Akraminia o‘z bayonotida mintaqa kelajagiga doir qat’iy pozitsiyani bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, agar AQSH qurolli kuchlari ushbu hududni tark etsa, Hurmuz bo‘g‘ozi kemalar qatnovi uchun to‘liq ochiladi.
Shuningdek, mintaqa davlatlari ishtirokida jamoaviy xavfsizlik kafolatlanadi, bu esa jahon iqtisodiyoti tiklanishi uchun kuchli turtki bo‘ladi. Eron harbiylari agar AQSH o‘z ixtiyori bilan chiqib ketmasa, ularni mintaqadan majburiy ravishda haydab chiqarishlarini ochiqchasiga ma’lum qildi.
Kemalarga hujumlar va talafotlar ko‘lami Buyuk Britaniyaning Dengiz savdo tashuvlari boshqarmasi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, suv yo‘lidagi keskinlik tarixiy cho‘qqiga chiqdi. Qisqa muddat ichida kamida o‘nta savdo kemasiga zarba berilgan bo‘lib, bu mojaro boshlanganidan buyon qayd etilgan eng yuqori ko‘rsatkichdir.
Ayniqsa, bir sutkaning o‘zida oltita kema hujumga uchragani xalqaro hamjamiyatni jiddiy tashvishga solmoqda. Ushbu zarbalar oqibatida kemalarda yong‘inlar chiqmoqda, ayrimlari esa suvga gark bo‘lmoqda.
Xususan, yuk kemalaridan biriga qilingan hujum oqibatida insonlar halok bo‘lgani, bir qator tankerlar esa dengiz minalariga duch kelgani xabar qilingan. Bunday holatlar dengiz orqali yuk tashish xavfsizligini butunlay so‘roq ostida qoldirmoqda.
Hurmuz bo‘g‘ozining iqtisodiy ahamiyati Mazkur inqirozning ko‘lami global darajadagi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Yer yuzida iste’mol qilinadigan jami xom neftning taxminan yigirma foizi aynan shu tor bo‘g‘oz orqali tankerlarda jahon bozorlariga yetkazib beriladi.
Binobarin, bu yo‘lning yopilishi yoki undagi to‘xtovsiz hujumlar butun dunyoda yoqilg‘i narxlari oshishiga sabab bo‘ladi. Logistika xarajatlarining ko‘tarilishi va global inflyatsiya darajasining o‘sishi bevosita ushbu hududdagi tinchlikka bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
Agar Hurmuz bo‘g‘ozidagi harbiy qarama-qarshilik yaqin kunlarda diplomatik yo‘l bilan hal etilmasa, mintaqada keng ko‘lamli yangi urush o‘chog‘i yuzaga kelishi va bu jahon iqtisodiyotini inqirozga yetaklashi mumkin.
