Turkiya Rossiya bilan yangi gaz loyihalari bo‘yicha muzokaralar o‘tkazdi
Yevropa Ittifoqi kelgusi yilning 1-yanvaridan boshlab Rossiyadan suyultirilgan tabiiy gaz importini to‘liq taqiqlashga tayyorgarlik ko‘rayotgan bir paytda, Turkiya mintaqaviy energiya markaziga aylanish yo‘lida muhim qadamlarni tashlamoqda. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Rossiya Energetika haftaligi doirasida Turkiya energetika va tabiiy boyliklar vaziri Alparslan Bayraqtar Rossiyaning yirik gaz loyihasi hisoblangan Yamal SPG egasi Novatek kompaniyasi rahbari Leonid Mixelson bilan strategik muzokaralar o‘tkazdi. Ushbu uchrashuv Yevropa bozoridan siqib chiqarilayotgan Rossiya gazining katta qismi logistik jihatdan qulay bo‘lgan Turkiya bozoriga yo‘naltirilishi mumkinligidan dalolat beradi.
Muzokaralar mazmuni va Turkiyaning maqsadlari Turkiya energetika vaziri Novatek rahbariyati bilan uchrashuvda asosan suyultirilgan gaz sohasidagi hamkorlik istiqbollarini muhokama qildi. Tomonlar global energiya bozoridagi o‘zgarishlar sharoitida yangi yetkazib berish yo‘nalishlarini shakllantirish masalalariga to‘xtalib o‘tdilar.
Vazir Bayraqtar mamlakatning energetika xavfsizligini ta’minlash va resurslar xilma-xilligini oshirish Turkiya uchun ustuvor vazifa ekanini ta’kidladi. Bu strategiya Anqaraga nafaqat o‘z ehtiyojlarini qondirish, balki mintaqada asosiy energiya taqsimlovchisi maqomini mustahkamlash imkonini beradi.
Yevropadagi bo‘shliq va yangi imkoniyatlar Shu vaqtga qadar Yamal SPG loyihasi Rossiyaning Yevropa bozoriga gaz yetkazib beruvchi eng yirik manbalaridan biri bo‘lib kelayotgan edi. Joriy yilning dastlabki yetti oyida Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga rekord darajada, ya’ni 13,5 milliard kubometrga teng gaz yetkazib berildi.
Yanvar oyidan boshlab kuchga kiradigan cheklovlar ushbu ulkan hajmdagi yoqilg‘ini boshqa yo‘nalishlarga burishni taqozo etadi. Turkiya esa Osiyo bozorlariga qaraganda transport xarajatlari ancha arzon va geografik jihatdan yaqin bo‘lgan eng qulay manzil hisoblanadi.
Gazprom bilan raqobat va iqtisodiy manfaatlar Turkiyaning Novatek kompaniyasi bilan yaqinlashishi an’anaviy quvur gazi yetkazib beruvchisi bo‘lgan Gazprom uchun jiddiy raqobat muhitini yuzaga keltirishi mumkin. Vazir Bayraqtar o‘sha kunning o‘zida Gazprom rahbari Aleksey Miller bilan ham uchrashgan bo‘lsa-da, tomonlar o‘rtasidagi 22 milliard kubometrlik yirik shartnomalarning muddati shu yil yakunida tugashi vaziyatni biroz murakkablashtiradi.
Hozircha ushbu shartnomalarni uzaytirish bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar mavjud emas. Ekspertlarning fikricha, Turkiya joriy qish mavsumida o‘ziga xos iqtisodiy usuldan foydalanishni rejalashtirmoqda.
Mamlakat Rossiyadan arzonroq narxda suyultirilgan gaz sotib olib, o‘zining boshqa manbalardan oladigan gaz zaxiralarini Yevropaga qimmatroq narxda qayta sotishi mumkin. Bunday arbitraj amaliyoti Turkiya iqtisodiyoti uchun ulkan foyda keltirishi va Yevropadagi energiya taqchilligini qisman qoplashga xizmat qilishi kutilmoqda.
