Olimlar popkorn hidi keladigan yangi pomidor navini yaratdi
Xitoy va Avstraliya olimlari zamonaviy genetik tahrirlash texnologiyasi yordamida popkorn hidini eslatuvchi xushbo‘y pomidorning ilk namunasini yaratishga muvaffaq bo‘ldi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, mazkur ishlanma sabzavotlarning xushbo‘yligini oshirish va ularning ta’m xususiyatlarini boyitish uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochadi. Tadqiqot natijalari pomidorning nafaqat tashqi ko‘rinishi, balki uning iste’mol sifatini ham tubdan yaxshilashga xizmat qiladi.
Pomidor dunyoda eng ko‘p yetishtiriladigan va iste’mol qilinadigan sabzavotlardan biri hisoblanadi. Biroq asrlar davomida olib borilgan seleksiya ishlari asosan hosildorlikni oshirish, kasalliklarga chidamlilikni ta’minlash va mevalarning bir xil ko‘rinishini saqlashga qaratilgan edi.
Buning natijasida pomidorning tabiiy va boy xushbo‘yligi sezilarli darajada pasayib ketgan. Olimlar genlarni tahrirlash orqali ushbu yo‘qotilgan salohiyatni qayta tiklashga va mahsulotga o‘ziga xos tarovat bag‘ishlashga erishdi.
Genetik o‘zgarishlar va yangi natijalar Tadqiqotchilar o‘z izlanishlarida xushbo‘y guruch navlariga popkorn hidini beruvchi maxsus molekulaga e’tibor qaratdi. Ular pomidorning Alisa Kreyg navidagi muayyan genlarni CRISPR texnologiyasi yordamida faoliyatdan chiqardi.
Natijada meva tarkibidagi xushbo‘y moddalar miqdori oddiy pomidorga nisbatan to‘rt baravardan ko‘proqqa ko‘paydi. Bu jarayon ikki xil genning o‘zaro ta’sirini o‘rganish orqali amalga oshirildi va kutilgan samarani berdi.
Xitoydagi Syanxu laboratoriyasi professori Shenchun Syuyning ma’lum qilishicha, olimlar dastlab pomidor genomini to‘liq o‘rganib, hidga javob beruvchi genlarni aniqlab olgan. Shundan so‘ng ushbu genlarni alohida va birgalikda o‘zgartirish bo‘yicha tajribalar o‘tkazilgan.
Eng muhimi, amalga oshirilgan genetik o‘zgarishlar pomidorning asosiy agronomik xususiyatlariga, ya’ni o‘simlikning bo‘yi, gullash vaqti va hosil vazniga salbiy ta’sir ko‘rsatmadi. Iste’mol bozori uchun yangi imkoniyatlar Meva tarkibidagi foydali moddalar, xususan, eruvchan shakarlar, organik kislotalar va S vitamini miqdori o‘zgarishsiz qoldi.
Olimlar bu natijani hosildorlikni pasaytirmagan holda sabzavot xushbo‘yligini oshirish yo‘lidagi muhim qadam deb baholamoqda. Kelgusida bunday texnologiyalar yordamida iste’molchilarning turli talablariga mos keladigan, o‘ziga xos hid va ta’mga ega yangi sabzavot navlarini yaratish rejalashtirilgan.
Garchi popkorn hidli pomidor barcha iste’molchilarga birdek ma’qul kelmasligi mumkin bo‘lsa-da, tadqiqotchilar bunday mahsulotlar qishloq xo‘jaligi bozorida alohida o‘rin egallashiga ishonmoqda. Hozirda ushbu xushbo‘ylik xususiyatini keng sotuvga mo‘ljallangan tijorat navlariga o‘tkazish ishlari davom ettirilmoqda.
Mutaxassislar bu orqali mahsulotning bozor qiymatini ko‘tarish va xaridorlarning qiziqishini yanada orttirishni maqsad qilgan.
