O‘zbekistonda xarid cheklari uchun keshbek to‘lash tizimi bekor qilinishi mumkin
O‘zbekistonda xarid cheklarini maxsus mobil ilova orqali ro‘yxatdan o‘tkazgan fuqarolarga to‘lanadigan bir foizlik keshbek tizimini bekor qilish masalasi ko‘rib chiqilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish ilmiy-tadqiqot instituti mutaxassislari mazkur mexanizmni qayta ko‘rib chiqish va uning o‘rniga samaraliroq usullarni joriy etish taklifini ilgari surdi. Tahlillarga ko‘ra, ushbu tizimni saqlab qolish davlat budjeti uchun borgan sari qimmatga tushmoqda.
Mutaxassislarning ma’lumotlariga ko‘ra, keshbek to‘lovlari uchun ajratilayotgan mablag‘lar miqdori yildan yilga ortib bormoqda. Hisob-kitoblarga ko‘ra, agar amaldagi tartib o‘zgarishsiz qolsa, 2026-yilga kelib ushbu xarajatlar qariyb ikki trillion so‘mga yetishi mumkin.
Institut vakillari hozirgi kunda keshbek tizimining yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashishdagi ta’sir kuchi avvalgidek yuqori emasligini ta’kidlamoqda. Shu sababli, budjet mablag‘larini tejash va aholining qiziqishini saqlab qolish maqsadida yangi yondashuvlar talab etilmoqda.
Taklif etilayotgan yangi tizimga ko‘ra, barcha xaridlar uchun kafolatlangan bir foiz qaytarilishi o‘rniga, yashirin iqtisodiyot xavfi yuqori bo‘lgan sohalarda lotereya o‘yinlarini tashkil etish rejalashtirilmoqda. Ya’ni, fuqarolar cheklarni ro‘yxatdan o‘tkazish orqali qimmatbaho sovg‘alar yoki yirik pul yutuqlari yutib olish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Bu usul aholini xarid cheklarini talab qilishga yanada kuchliroq undashi kutilmoqda. Shuni alohida ta’kidlash joizki, hozircha amaldagi keshbek tizimi bekor qilingani yo‘q va fuqarolar o‘z haqlarini odatdagidek olishda davom etmoqdalar.
Mazkur taklif hozircha o‘rganish jarayonida bo‘lib, uni hayotga tatbiq etish yoki amaldagi tartibni saqlab qolish bo‘yicha yakuniy davlat qarori qabul qilinmagan. Mutaxassislar ushbu o‘zgarishlar iqtisodiyotning shaffofligini ta’minlashda muhim qadam bo‘lishiga ishonch bildirmoqda.
