Markaziy bank pul massasi ma'lumotlarini yangilab taqdim etdi
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki mamlakat moliya tizimidagi pul massasining holati bo‘yicha yangilangan ma’lumotlarni taqdim etdi. Bu haqda One.uz xabar beradi.
Hisobotga ko‘ra, joriy yilning iyul oyida keng ma’nodagi pul massasi 9,4 trillion so‘mga ko‘payib, 1-avgust holatiga ko‘ra jami 434,5 trillion so‘mga yetdi. Ushbu o‘sishning asosiy qismi milliy valyutadagi mablag‘lar hisobiga to‘g‘ri kelib, ular 7,3 trillion so‘mga oshgan holda 361,2 trillion so‘mni tashkil qildi.
Shu bilan birga, chet el valyutasidagi omonatlar qoldig‘i 2 trillion so‘mga, eng tez harakatlanuvchi mablag‘larni o‘z ichiga olgan tor ma’nodagi pul massasi esa 1,4 trillion so‘mga ko‘paygan. Pul massasi ko‘rsatkichlarining iqtisodiy ahamiyati Markaziy bank mamlakatdagi inflyatsiya darajasi, iqtisodiy rivojlanish sur’atlari va moliya tizimi barqarorligini tahlil qilishda ikki xil ko‘rsatkichdan foydalanadi.
Tor ma’nodagi pul massasi iqtisodiyotdagi eng faol mablag‘larni anglatadi. Bunga aholi va tadbirkorlik subyektlari qo‘lidagi naqd pullar hamda bank hisobvaraqlaridagi talab qilib olinguncha saqlanadigan depozitlar kiradi.
Ushbu mablag‘lar kundalik savdo-sotiq va tezkor to‘lovlar uchun bevosita ishlatiladi. Keng ma’nodagi pul massasi esa mamlakatdagi barcha naqd va naqdsiz mablag‘larning umumiy yig‘indisidir.
U o‘z ichiga milliy va xorijiy valyutadagi muddatli hamda jamg‘arma omonatlarini ham oladi. Mazkur ko‘rsatkich iqtisodiyotning umumiy xarid qobiliyatini, investitsiya kiritish imkoniyatlarini va aholining jamg‘arish salohiyatini aks ettiruvchi muhim omil hisoblanadi.
Naqd pul aylanmasi va raqamli to‘lovlarning rivojlanishi Ichki bozorda naqd pul hajmi mutlaq miqdorda o‘sishda davom etmoqda. Iyul oyida muomaladagi naqd pullar 1 trillion 25 milliard so‘mga ko‘payib, 76,3 trillion so‘mlik eng yuqori ko‘rsatkichga yetdi.
Yil boshidan buyon naqd pul mablag‘lari hajmi 7,8 trillion so‘mga oshganini ko‘rish mumkin. Shu bilan birga, banklardagi milliy valyutadagi omonatlar ham sezilarli darajada o‘sib, bir oyning o‘zida 5,9 trillion so‘mga ko‘paydi.
Raqamlarning tahlili shuni ko‘rsatadiki, naqd pul hajmi oshsa-da, uning umumiy pul massasidagi ulushi yildan-yilga kamayib bormoqda. Masalan, 2023-yilda naqd pulning ulushi 23,6 foizni tashkil etgan bo‘lsa, joriy yilning avgust oyiga kelib bu ko‘rsatkich 17,5 foizgacha tushdi.
Bu holat mamlakatda naqdsiz hisob-kitoblar, bank kartalari va mobil ilovalar orqali amalga oshiriladigan to‘lovlar tizimi jadal rivojlanayotganidan dalolat beradi. Raqamli moliya xizmatlarining ommalashishi iqtisodiyotning shaffofligini oshirishga xizmat qiladi.
