O‘zbekiston Respublikasida davlat xaridlarini tartibga solish va byudjet mablag‘larini samarali boshqarish maqsadida yangi islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tomonidan imzolangan farmon asosida bu sohada muhim o‘zgarishlar kiritiladi. Farmonga muvofiq, davlat xaridlarining shaffofligini oshirish, raqobat muhitini yaratish va korrupsiyani oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar belgilandi.
Bu haqda upl.uz xabar berdi. 2030 yilga qadar davlat xaridlarida raqobatli tartiblar ulushini 80 foizga yetkazish rejalashtirilmoqda.
Ushbu maqsadga erishish orqali davlat byudjetiga taxminan 25 trillion so‘m mablag‘ tejalishi kutilmoqda. Shuningdek, mahalliy ishlab chiqaruvchilar ulushini 98 foizga oshirish va kichik hamda o‘rta biznes subyektlarining faolligini ikki barobar oshirish maqsad qilingan.
2026 yil 1 yanvardan boshlab, to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar bekor qilinadi. Endilikda barcha xaridlar raqobatli savdolar orqali amalga oshiriladi.
Istisno holatlar esa faqat qonunchilikda aniq ko‘rsatilgan vaziyatlar bilan cheklanadi. Shuningdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalarga doir normativ hujjatlar ko‘p bosqichli ekspertizadan o‘tkaziladi.
Bu jarayonda korrupsiyaga qarshi tahlil va tartibga solish ta’sirini baholash kabilar nazarda tutiladi. Davlat xaridlarida ochiqlikni ta’minlash uchun buyurtmachilar rejalashtirilgan bitimlar haqida oldindan maxsus portalda e’lon qilishlari shart.
Elektron do‘konlarda oferta muddati 15 kundan 60 kunga uzaytiriladi. Bunday choralar orqali xarid jarayonlarida shaffoflikni oshirish va noqonuniy kelishuvlarning oldini olish maqsad qilingan.
Mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash uchun “narxni pasaytirish” formatidagi hududiy auksionlar tashkil etiladi. Byudjet tashkilotlari bunday savdolarda faqat ichki bozor ishlab chiqaruvchilari bilan ishlaydi.
Bundan tashqari, lokalizatsiya darajasi yuqori bo‘lgan korxonalarga avans to‘lovlari joriy etiladi. Avans miqdori yetkazib beruvchining moliyaviy imkoniyatlariga qarab belgilanadi.
2026 yil 1 martdan boshlab, davlat xaridlarida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi. U bozor narxlarini avtomatik hisoblab, yuqori yoki past narxlardagi bitimlarni aniqlashda yordam beradi.
Shu tariqa, davlat xaridlaridagi xavflarni bartaraf etish va qonunbuzarliklarni oldini olish nazarda tutilgan. Mazkur islohotlar mamlakatimizda davlat xaridlarini yanada shaffof, samarali va adolatli qilishga xizmat qiladi.
Shu bilan birga, sun’iy intellekt va jamoatchilik nazorati orqali halol raqobat muhitini yaratish rejalashtirilmoqda. Bu tizim O‘zbekistonni Markaziy Osiyoda byudjet xarajatlarini raqamli monitoring qilish bo‘yicha yetakchi davlatlardan biriga aylantirishi kutilmoqda.
