Global terrorizm indeksi bo‘yicha Markaziy Osiyo xavfsizlik darajasi
Markaziy Osiyo davlatlari o‘zining barqarorligi va xavfsizlik darajasi bilan dunyoda terrorchilik ta’siri eng kam bo‘lgan mamlakatlar qatoriga kiradi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Garchi mintaqada ichki xavotirlar nisbatan past bo‘lsa-da, tashqi omillar va ayniqsa Afg‘onistondagi vaziyat barqarorlikka sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Buning haqiqati Global terrorizm indeksi 2026 yilgi hisobotida aniq aks etgan.
Tadqiqot natijalari mamlakatlar xavfsizligini to‘rtta asosiy ko‘rsatkich: hujumlar soni, halok bo‘lganlar, jarohatlanganlar va garovga olinganlar asosida baholaydi. Bu ma’lumotlar besh yillik davr o‘rtacha ko‘rsatkichlari hisobga olinsa, aniqroq bo‘ladi.
Hozirgi kunda terrorchilikning asosiy o‘choqlari Afrika va Janubiy Osiyoda joylashgan bo‘lib, 2025 yilda umumiy daraja biroz pasaygani bilan tahdidning tabiati murakkablashgan. Hisobot ma’lumotlariga ko‘ra, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Turkmanistonda o‘tgan davrda bitta ham terrorchilik hodisasi qayd etilmagan.
Ushbu davlatlar o‘zining nol balli ko‘rsatkichi bilan 163 ta mamlakat orasida eng xavfsiz joyda, ya’ni oxirgi o‘rinda turibdi. O‘zbekiston esa minimal xavf toifasida qolib, global reytingda 95-o‘ringa ega bo‘lgan.
Mintaqada faqat Tojikistonda xavf darajasi biroz yuqori bo‘lib, u dunyoda 41-o‘rinni egallagan. Markaziy Osiyodagi bu nisbiy tinchlik qat’iy xavfsizlik choralariga, faol qurolli mojarolar yo‘qligiga va xalqaro terrorchilik guruhlari faoliyatining cheklanganligiga bog‘liq.
Ichki barqarorlikka qaramay, tashqi xavflar kuchayib bormoqda. Afg‘oniston va Pokistonda ekstremistik guruhlar harakatlari ortishi, ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarning keskinlashuvi va kelgusi yilda ochiq mojaroga aylanish ehtimoli xavotir uyg‘otmoqda.
Ayniqsa Tojikiston va Afg‘oniston chegarasidagi vaziyat ehtiyotkorlikni talab qiladi. Shuningdek, yoshlar orasidagi radikallashuv jarayoni va raqamli platformalarning ta’siri ham kuzatilmoqda.
Reytingning birinchi o‘rnida Pokiston, keyinchalik Burkina-Faso va Niger turibdi. 2025 yilda dunyo bo‘yicha minglab hujumlar sodir bo‘lib, o‘z navbatida minglab insonlar qurbon bo‘lgan.
Halok bo‘lganlar soni jami 28 foizga, hujumlar esa 22 foizga kamaygani ijobiy belgi bo‘lsa-da, Sahroi Kabirdan janubi Afrika hududi hali ham asosiy xavf markazi hisoblanadi.
