Oila qurmagan erkaklarda saraton xavfi yuqori ekani aniqlandi
Amerika Qo‘shma Shtatlarida o‘tkazilgan yangi ilmiy izlanishlar insonning oilaviy holati va xavfli o‘simta kasalliklariga chalinish ehtimoli o‘rtasida o‘ziga xos bog‘liqlik mavjudligini o‘rtaga chiqardi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Mayami universiteti olimlari tomonidan olib borilgan ushbu keng ko‘lamli tadqiqot natijalari nufuzli ilmiy nashrlarda e’lon qilindi va jamoatchilik e’tiborini tortdi. Tadqiqotchilar 2015-yildan 2022-yilgacha bo‘lgan davr mobaynida AQShning o‘n ikkita shtatida istiqomat qiluvchi, o‘ttiz yoshdan oshgan aholi orasida qayd etilgan to‘rt milliondan ziyod kasallanish holatlarini sinchiklab tahlil qildilar.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, hech qachon turmush qurmagan erkaklarda saraton xastaligiga chalinish ko‘rsatkichi oilali erkaklarga qaraganda oltmish sakkiz foizga yuqori bo‘lgan. Ayollar o‘rtasida esa bu farq yanada sezilarli bo‘lib, turmushga chiqmagan ayollarda kasallanish ehtimoli sakson besh foizgacha ortishi ma’lum bo‘ldi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, ushbu raqamlar nikohning o‘zi bevosita kasallikdan himoya qiladi degan ma’noni anglatmaydi. Bu yerda asosiy e’tibor insonning hayot tarzi, ruhiy holati, zararli odatlarga ruju qo‘yishi va eng muhimi, o‘z salomatligiga bo‘lgan mas’uliyatiga qaratilgan.
Odatda oilali insonlar muntazam ravishda tibbiy ko‘riklardan o‘tib turishga va sog‘lom turmush tarziga ko‘proq amal qilishga moyil bo‘ladilar. Tadqiqot davomida ayrim turdagi saraton kasalliklarida farqlar juda katta ekani aniqlandi.
Masalan, yolg‘iz yashaydigan erkaklarda ayrim ichki a’zolar saratoni besh baravargacha ko‘p uchragan bo‘lsa, turmushga chiqmagan ayollarda bachadon bo‘yni saratoni xavfi qariyb uch baravar yuqori bo‘lgan. Olimlar bu holatlarni ko‘pincha inson organizmidagi virusli infeksiyalar va ularning o‘z vaqtida aniqlanmasligi bilan bog‘lamoqdalar.
Shu bilan birga, tibbiy ko‘rik tizimi yaxshi yo‘lga qo‘yilgan ko‘krak bezi yoki prostata saratoni kabi turlarda oilaviy holatning ta’siri unchalik katta bo‘lmagani kuzatildi. Bu esa kasallikni erta aniqlashda muntazam skrining tekshiruvlarining o‘rni beqiyos ekanini yana bir bor isbotlaydi.
Mutaxassislar ushbu izlanishlar ko‘proq kuzatuv xarakteriga ega ekanini eslatib o‘tishgan. Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, oilaviy holat kasallikning oldini olishda yagona omil hisoblanmaydi.
Biroq u insonning umumiy yashash tarzi va tibbiy madaniyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Olimlarning asosiy tavsiyasi esa o‘zgarmasdir: sog‘lom ovqatlanish, zararli odatlardan voz kechish va profilaktik tibbiy ko‘riklarni kanda qilmaslik har qanday vaziyatda eng ishonchli himoya vositasi bo‘lib qolaveradi.
