O'zbekistonda talabalar stipendiyasi miqdori kambag'allik chegarasidan past ekani aniqlandi
O'zbekistonda talabalar stipendiyasi miqdori kambag'allik chegarasidan past ekani jamoatchilik orasida keng muhokamalarga sabab bo'lmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Rasmiy ma'lumotlarga ko'ra, hozirgi kunda mamlakatda minimal iste'mol xarajatlari miqdori 715 ming so'mni tashkil etadi. Biroq talabalarga beriladigan bazaviy stipendiya miqdori ushbu ko'rsatkichdan qariyb 26 foizga kamdir.
Bu holat ko'plab savollarni keltirib chiqarmoqda va talabalarning ijtimoiy himoyasi masalasini kun tartibiga qo'ymoqda. Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligida o'tkazilgan matbuot anjumanida mazkur masalaga oydinlik kiritildi.
Mutasaddilarning ta'kidlashicha, bugungi kunda bazaviy stipendiya 569 ming 870 so'm atrofida belgilangan. Faqatgina barcha fanlardan a'lo baholarga o'qigan talabalarga qo'shimcha ustamalar to'lanadi.
Shuningdek, vazirlik vakillari 2025-yilda stipendiya miqdorini 30 foizdan ortiqroqqa oshirish bo'yicha takliflar kiritilganini, ammo hozircha bu borada yakuniy qaror qabul qilinmaganini bildirishdi. Soha mutaxassislari va iqtisodchilar ushbu masalaga boshqacha nuqtayi nazardan yondashmoqdalar.
Ularning fikricha, stipendiyani shunchaki rag'batlantiruvchi to'lov emas, balki ijtimoiy yordamning bir turi sifatida baholash zarur. Mamlakatimiz Konstitutsiyasida belgilanganidek, ijtimoiy to'lovlar miqdori eng kam iste'mol xarajatlaridan kam bo'lmasligi kerak.
Shu sababli, amaldagi stipendiya miqdorining qonun talablariga muvofiqligi ochiq savol bo'lib qolmoqda. Ayniqsa, davlat granti asosida tahsil olayotgan talabalar uchun bu mablag' kundalik ehtiyojlarni qoplashga mutlaqo yetarli emasligi ta'kidlanmoqda.
Yana bir muhim va bahsli jihat stipendiya miqdorining shartnoma to'lovlari bilan bog'liqligidir. Rasmiy idoralar buni oliy ta'lim muassasalarining moliyaviy imkoniyatlari bilan izohlayotgan bo'lsa-da, tahlilchilar bu yondashuvni mantiqsiz deb hisoblaydi.
Chunki davlat budjeti hisobidan o'qiyotgan talabalar shartnoma to'lamaydilar, binobarin, ularning stipendiyasini shartnoma narxiga bog'lash mantiqqa to'g'ri kelmaydi. Shu bilan birga, ayrim universitetlar hozirda moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelayotgani ma'lum bo'ldi.
Oliy ta'lim bozorida raqobatning kuchayishi va yuqori stavkali shartnomalar sonining kamayishi oliygohlar daromadiga o'z ta'sirini o'tkazmoqda. 2026-yilgi davlat budjeti loyihasida stipendiya, pensiya va nafaqalarni oshirish uchun qo'shimcha mablag'lar ajratilishi ko'zda tutilgan.
Biroq aynan talabalar oladigan to'lovlar qancha miqdorda ko'payishi hozircha noma'lumligicha qolmoqda. Ekspertlar stipendiya miqdorini kamida kambag'allik chegarasiga yetkazish zarurligini ta'kidlamoqdalar.
