O‘zbekistonda tug‘ilish kamayib o‘lim va ajrimlar soni ortdi

O‘zbekistonning demografik manzarasida so‘nggi yillarda sezilarli o‘zgarishlar kuzatilmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Statistika agentligi tomonidan taqdim etilgan yangi ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, mamlakatda tug‘ilish darajasi pasayishda davom etayotgan bir paytda, o‘lim holatlari va oilaviy ajrimlar soni ortib bormoqda. Bunday tendensiya jamiyatning ijtimoiy tarkibi va kelajakdagi demografik holatiga bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Respublika aholisining umumiy soni o‘sish sur’atini saqlab qolmoqda. 2026-yilning 1-aprel holatiga ko‘ra, O‘zbekistonning doimiy aholisi 38 million 382 ming nafardan oshdi.

Bu raqam o‘tgan yilning mos davri bilan solishtirilganda aholi soni qariyb 685 ming kishiga yoki 1,8 foizga ko‘payganini anglatadi. Hozirgi kunda fuqarolarning 50,9 foizi shaharlarda istiqomat qilayotgan bo‘lsa, 49,1 foizi qishloq joylarda yashaydi.

Jinsiy tarkibga ko‘ra, erkaklar soni 19,33 millionni, ayollar esa 19 milliondan ziyodni tashkil etmoqda. Hududlar kesimida Samarqand va Farg‘ona viloyatlari eng ko‘p aholi yashaydigan hududlar bo‘lib qolmoqda, Sirdaryo viloyatida esa eng kam aholi soni qayd etilgan.

Shunga qaramay, tug‘ilish ko‘rsatkichlarida pasayish kuzatilgani mutaxassislar e’tiborini tortmoqda. Joriy yilning birinchi choragida mamlakatda 191,1 ming nafar chaqaloq dunyoga keldi.

Bu so‘nggi besh yillik davrdagi eng past ko‘rsatkichdir. Masalan, 2024-yilning shu davrida 205,7 ming, 2025-yilda esa 198,1 ming tug‘ilish qayd etilgan edi.

Bu holat yosh oilalarning farzand ko‘rish masalasiga bo‘lgan munosabati o‘zgarayotganidan dalolat berishi mumkin. Shu bilan birga, vafot etganlar sonining ortishi ham demografik balansga ta’sir qilmoqda.

2026-yilning yanvar-mart oylarida 43,5 ming nafar fuqaro vafot etgan bo‘lib, bu o‘tgan yilga nisbatan 2,1 ming kishiga ko‘pdir. Oilaviy munosabatlar sohasida ham tashvishli raqamlar ko‘zga tashlanadi.

Uch oy davomida 42,3 mingta nikoh qayd etilgan bo‘lib, bu o‘tgan yilgi ko‘rsatkichdan 1,5 mingtaga kamdir. Aksincha, ajrimlar soni ko‘payib, 12,7 mingta oilaning buzilgani aniqlangan.

Bu 2025-yilning mos davriga nisbatan 1,2 mingtaga ko‘p ajrim demakdir. Mazkur holatlar jamiyatda oila institutini mustahkamlash masalasi dolzarb bo‘lib qolayotganini ko‘rsatadi.