Yopiq profil ham shaxsiy ma’lumotlarni saqlay olmaydi
Bugungi zamonaviy texnologiyalar davrida internetdagi shaxsiy xavfsizlik masalasi har qachongidan ham dolzarb tus olmoqda. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Ko‘pchilik foydalanuvchilar profilini yopiq qo‘ygan va taxallus ishlatayotgani uchun xotirjam bo‘lishsa-da, haqiqatda raqamli dunyoda sir saqlash tobora qiyinlashib bormoqda. Zamonaviy qidiruv vositalari shu darajada rivojlanganki, tajribali mutaxassis istalgan inson haqida batafsil ma’lumot to‘plash uchun atigi o‘n daqiqani sarflashi mumkin.
Biz ijtimoiy tarmoqlarda ixtiyoriy ravishda qoldirayotgan ma’lumotlar aslida shaxsiy hayotimizning ochiq xaritasiga aylanib ulgurgan. Hatto sahifangiz yopiq bo‘lsa ham, xavfsizlik mutaxassislari tug‘ilgan sanangizni do‘stlaringizning tabriklaridan, tug‘ilgan yilni esa bitiruv suratlaridan aniqlashi oson.
Suratlar orqali ham ko‘p narsalar ma’lum bo‘ladi, chunki fonida tushgan avtomobil raqamlari, bino intereri yoki restoranlarning joylashuvi sizning sevimli maskanlaringiz va hayot tarzingizni ochib beradi. Shuningdek, profilingizga qo‘yilgan rasm orqali boshqa platformalardagi barcha sahifalaringiz, hatto eski va unutilgan akkauntlaringiz ham topilishi mumkin.
Telefon raqami nafaqat aloqa vositasi, balki siz haqingizdagi eng katta ma’lumot manbai hisoblanadi. Masalan, bank ilovalarida raqam orqali pul o‘tkazishga urinish ism-sharifingiz va qaysi banklar mijozisizligingizni ko‘rsatadi.
E’lonlar saytlarida esa raqam orqali sotilgan mulklar va qo‘shimcha daromad manbalari aniqlanadi. Maxsus dasturlar orqali boshqalar sizni qanday nom bilan saqlaganini bilish mumkin, bu esa lavozimingiz va ish joyingizni oshkor qiladi.
Agar familiya va tug‘ilgan sana ma’lum bo‘lsa, ochiq servislar orqali moliyaviy qarzdorlik yoki sud ishlari haqida ma’lumot olish qiyin emas. Hatto onlayn o‘yinlardagi faolligingiz uyda qaysi vaqtda bo‘lishingizni fosh qiladi.
Eng yomon holatda internet-do‘konlardan olingan bazalar orqali pasport ma’lumotlaringiz va manzilingiz yot qo‘llarga tushib qolishi mumkin. Raqamli xavfsizlikni ta’minlash uchun quyidagi choralar ko‘rish tavsiya etiladi.
Birinchidan, ma’lumotlarni cheklash kerak va ijtimoiy tarmoqlardagi profilingizni begonalar uchun yopiq qilib, shaxsiy ma’lumotlarni minimal darajada qoldiring. Ikkinchidan, foydalanmay qo‘yilgan eski sahifalarni tiklab, butunlay o‘chirib tashlashga harakat qiling.
Uchinchi tavsiya esa, ish qidirish saytlaridagi batafsil ma’lumotlarni faqat ish beruvchilar ko‘radigan formatga o‘tkazishdir. Aziz muxlislar, siz o‘z raqamli xavfsizligingizga qanchalik ishonasiz va internetda shaxsiy ma’lumotlaringizni himoya qilish uchun qanday choralarni qo‘llaysiz?
