Eski kompyuterlardagi oltin miqdori juda oz ekan

Eski noutbuklar va stol kompyuterlari ko‘pincha internetda yashirin xazina sandiqlari sifatida tasvirlanadi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Turli video va maqolalarda eskirgan elektron qurilmalarni parchalab, ularning tarkibidan qimmatbaho metallarni ajratib olish orqali tez foyda topish mumkinligi haqida gapiriladi. Biroq, haqiqiy holat shov-shuvli e’lonlardan ancha farqli bo‘ladi.

Mutaxassislar ko‘plab qurilmalarda haqiqatan ham oltin mavjudligini, lekin uning miqdori shunchalik oz ekanligini aytadilar. Bu miqdorni uy sharoitida ajratib olish ko‘p hollarda amaliy jihatdan maqsadga muvofiq emas.

Sanoat standartlariga ko‘ra, bitta eski noutbukda oltin miqdori taxminan yuzdan bir gramm, stol kompyuterida esa qariyb ikki yuzdan bir grammni tashkil qiladi. Jahon bozorida oltin narxi yuqori bo‘lsa ham, bitta qurilmadan ajratib olingan metallning qiymati atigi bir necha dollarga teng bo‘ladi.

Demak, unutilgan bitta kompyuterdan katta boylik topish mumkin degan ommabop fikr haqiqiy iqtisodiyotga mos kelmaydi. Oltin elektronika sohasida bejiz ishlatilmaydi.

U elektr tokini juda yaxshi o‘tkazadi va boshqa metallarga qaraganda zanglashishga yoki korroziyaga ancha chidamli keladi. Aynan shu xususiyatlar uni uzoq vaqt ishonchli ishlaydigan ulagichlar, kontaktlar, bosma platalar va mikrosxemalarni yaratish uchun qimmatli qiladi.

Ishlab chiqaruvchilar oltindan qurilmani hashamat buyumi qilish uchun emas, balki uning barqaror ishlashini ta’minlash va nosozliklarni kamaytirish uchun juda yupqa qatlam sifatida foydalanadilar. Aynan shu afzallik oltinni ajratib olishni qiyinlashtiradi.

Oltin kompyuter ichida katta bo‘lak yoki oddiy asboblar bilan olib tashlash mumkin bo‘lgan ko‘rinishda emas, balki juda yupqa qoplama yoki murakkab elementlar ichida mikroskopik miqdorda bo‘ladi. Uni ajratib olish uchun qismlarga ehtiyotkorlik bilan parchalash, kimyoviy moddalar yordamida ishlov berish va maxsus usullarni qo‘llash kerak bo‘ladi.

Bu jarayon nafaqat ko‘p mehnatni talab qiladi, balki sanoat sharoitidan tashqarida bajarilganda inson salomatligi uchun ham xavfli bo‘lishi mumkin. Mutaxassislar ta’kidlashicha, oltinni ajratib olish nazariy jihatdan mumkin bo‘lsa-da, bu alohida shaxslar uchun kam hollarda foydali bo‘ladi.

Faqat bitta gramm oltin olish uchun odam o‘nlab, ba’zan yuzlab eski qurilmalarni parchalashiga to‘g‘ri keladi. Bu esa ko‘p vaqt, joy va texnik bilim talab qiladi.

Topilgan daromad ko‘pincha sarf xarajatlarini, shu jumladan material, uskuna va xavfsiz yo‘qotish xarajatlarini ham qoplamaydi. Internetdagi qisqa videolarda ko‘rsatilgan sodda jarayonlar haqiqiy miqyosdagi qiyinchiliklarni aks ettirmaydi.

Shunga qaramay, uy sharoitida ajratib olish foydasiz ekani eski elektronika qadrsiz degani emas. Aksincha, ular qayta ishlash mumkin bo‘lgan materiallarning muhim manbai hisoblanadi.

To‘g‘ri yo‘nalishda qayta ishlash tabiatni asrash va iqtisodiyotga foyda keltirishning samarali yo‘lidir.