Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Xitoy va Singapur olimlari DNK ma’lumotlarini himoyalash texnologiyasini yaratdi

Texnologiya
23
Xitoy va Singapur olimlari DNK ma’lumotlarini himoyalash texnologiyasini yaratdi
Xitoy va Singapur olimlari axborot texnologiyalari sohasida inqilobiy yangilikka qo‘l urdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Tyanszin universiteti, Xitoy fanlar akademiyasi hamda Singapurning A-STAR agentligi mutaxassislari DNK asosidagi ma’lumotlar omborining eng zaif nuqtasi bo‘lgan ruxsatsiz nusxa ko‘chirish muammosini bartaraf etishdi. Nature Communications nashrida e’lon qilingan tadqiqot natijalariga ko‘ra, yangi ishlab chiqilgan ZAT-DNA texnologiyasi standart polimeraza zanjirli reaksiyasi orqali ko‘paytirib bo‘lmaydigan noyob molekulalarni yaratishga xizmat qiladi.

Ushbu kashfiyot haqida xalqaro ilmiy nashrlar batafsil ma’lumot berdi. Yangi texnologiya DNKni shunchaki ma’lumot tashuvchi vositadan apparat darajasidagi kimyoviy himoyaga ega murakkab tizimga aylantiradi.

Olimlar tabiiy fermentlarning o‘ziga xos xususiyatlaridan foydalangan holda, raqamli huquqlarni boshqarish tizimining molekulyar ko‘rinishini yaratishga muvaffaq bo‘lishdi. Mazkur usulda DNK tarkibidagi an’anaviy adenin moddasi o‘rniga uning sun’iy shakli bo‘lgan 2-aminoadenin qo‘llaniladi.

Bu modda molekulyar darajada ma’lumotlarning xavfsizligini ta’minlovchi asosiy to‘siq vazifasini o‘taydi. Polimeraza zanjirli reaksiyasi yordamida nusxa olishga urinilganda, fermentlar sun’iy modda bilan tabiiy modda o‘rtasidagi farqni ajrata olmaydi.

Buning natijasida nusxalash jarayonida xatolik yuz beradi va asl ma’lumotlar butunlay yaroqsiz holga keladi. Ma’lumotlarni o‘qish faqat maxsus nanoporali saralash usuli orqali amalga oshirilishi mumkin.

Bunday yondashuv tizimni ruxsatsiz nusxa ko‘chirishdan va begona shaxslarning aralashuvidan to‘liq himoya qiladi. Tadqiqotchilar ushbu texnologiyani maxsus shifrlash tizimi doirasida qo‘llashni taklif qilmoqdalar.

Bunda barcha asosiy ma’lumotlar shifrlangan holda saqlanadi, ularga kirish uchun esa ZAT-DNA ko‘rinishidagi noyob asosiy kalit talab etiladi. Ushbu yechim raqamli san’at asarlari, noyob aktivlar va davlat ahamiyatiga ega bo‘lgan o‘ta maxfiy kodlarni jismoniy darajada himoyalash uchun yangi imkoniyatlar ochadi.

Bu kashfiyot kelajakda kiberxavfsizlik sohasida butunlay yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026