Germaniyalik olimlar yadroviy reaksiyalar bo‘yicha yangi jahon rekordini o‘rnatdi
Xalqaro tadqiqotchilar guruhi Germaniyadagi nufuzli ilmiy majmuada astrofizika sohasida ulkan yutuqqa erishdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Olimlar maxsus to‘plovchi halqa yordamida zarrachalar to‘qnashuv energiyasini misli ko‘rilmagan darajaga tushirishga muvaffaq bo‘ldi. Bu ko‘rsatkich yadroviy reaksiyalar bo‘yicha jahon rekordi sifatida qayd etildi.
Mazkur tadqiqotning ahamiyati shundaki, olingan natijalar bevosita qizg‘in yulduzlar ichidagi tabiiy sharoitlarga to‘la mos keladi. Yulduzlardagi sintez jarayonini laboratoriya sharoitida modellashtirish o‘ta murakkab vazifa hisoblanadi.
Buning asosiy sababi shundaki, past tezlikda atom yadrolarining o‘zaro ta’sir qilish ehtimoli keskin kamayib ketadi. Oddiy tezlatgich qurilmalarida bunday past energiyali zarrachalar juda tez tarqalib ketishi sababli ularni nazorat qilish qiyin.
Biroq yangi qo‘llanilgan qurilma ionlar dastasini uzoq vaqt ushlab turish va ularni sovutish imkonini berdi. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, tajriba muvaffaqiyati o‘ta yuqori vakuum hamda elektron sovutish tizimlarining o‘zaro aniq ishlashiga bog‘liq bo‘lgan.
Ilmiy tajriba davomida azot ionlari dastasini o‘ta sovitilgan vodorod gazi nishoni bilan to‘qnashtirishdi. Reaksiya natijasida hosil bo‘lgan mahsulotlarni qayd etish uchun yuqori aniqlikdagi maxsus detektor tizimi ishlatildi.
Olingan ma’lumotlar olimlarning nazariy bashoratlarini to‘liq tasdiqladi. Bu esa o‘z navbatida butun koinotdagi kimyoviy elementlarning shakllanish jarayonini chuqurroq o‘rganishga keng yo‘l ochadi.
Ushbu yutuq nafaqat yulduzlarning rivojlanish bosqichlarini, balki koinot yaralgan ilk daqiqalarda yengil elementlarning qanday paydo bo‘lganini tushunishga yordam beradi. Kelgusi yillarda rejalashtirilgan yangi tajribalar ushbu qurilmani atom darajasidagi tadqiqotlar uchun eng aniq va noyob maydonchalardan biriga aylantiradi.
Bunday izlanishlar insoniyatning borliq haqidagi bilimlarini yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda.
