Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 21 noyabr
+16°
to‘liq bulutli shamol 1 m/s, sharq
ENRU

Olimlar galaktikalardagi yuz mingdan ortiq molekulyar bulutlarni o‘rgandi

Texnologiya
11
Olimlar galaktikalardagi yuz mingdan ortiq molekulyar bulutlarni o'rgandi
Xalqaro tadqiqotchilar guruhi Jeyms Webb kosmik teleskopi yordamida koinot sirlarini o‘rganishda muhim qadam tashladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Olimlar bizga yaqin joylashgan oltmish oltita galaktikadagi yulduzlararo muhitning rivojlanish bosqichlarini batafsil tahlil qilib chiqdilar. Ushbu izlanishlar natijasida yuz mingdan ortiq ulkan molekulyar bulutlarni o‘z ichiga olgan tarixiy ma’lumotlar to‘plami shakllantirildi.

Mazkur ilmiy ish gaz bulutlarining hosil bo‘lish jarayonini shunchaki kuzatishdan tashqari, ularning aniq yoshini hisoblash imkonini berganligi bilan alohida ahamiyatga ega. Tadqiqot davomida o‘rta infraqizil nurlarni qayd etuvchi maxsus kamera yordamida murakkab uglevodorod birikmalarining nurlanishi o‘rganildi.

Ushbu usul an’anaviy radio qurilmalar ilg‘ay olmaydigan yashirin gaz hududlarini aniqlashga yordam berdi. To‘plangan statistik ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, kichik hajmdagi bulutlarning shakllanishi uchun yigirma million yil kifoya qiladi.

Biroq o‘ta ulkan va og‘ir tuzilmalarning to‘liq tarkib topishi uchun yuz million yilgacha vaqt talab etilishi ma’lum bo‘ldi. Galaktikalarning ichki harakati yulduzlar paydo bo‘lishida asosiy omil hisoblanadi.

Masalan, spiral shaklidagi tarmoqlarda gaz bosimi yuqori bo‘lgani sababli, bulutlar boshqa hududlarga nisbatan besh-o‘n million yil tezroq shakllanadi. Shu bilan birga, olimlar kutilmagan bir holatni kuzatdilar.

Gazning o‘z og‘irligi ta’sirida siqilishi jarayoniga koinotdagi magnit maydonlari va ichki tartibsiz harakatlar to‘sqinlik qiladi. Ushbu kashfiyot astronomiya fanidagi yulduzlar hosil bo‘lishining past samaradorligi bilan bog‘liq jumboqqa oydinlik kiritadi.

Tadqiqotlarga ko‘ra, molekulyar bulut umumiy massasining atigi bir foizi yulduzlarga aylanadi. Qolgan ulkan qismi esa yosh yulduzlardan chiqadigan kuchli oqimlar va nurlanish ta’sirida koinot bo‘ylab tarqalib ketadi.

Aynan mana shu jarayon galaktikalardagi gaz zaxiralarining butunlay tugab qolmasdan, milliardlab yillar davomida saqlanib qolishini ta’minlaydi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026