Olimlar «Juno» ma’lumotlari yordamida Io yo‘ldoshidagi vulqonlar sirini ochdi

Italiya Milliy astrofizika instituti olimlari Piero di Martino va Alessandro Mura boshchiligidagi tadqiqot guruhi NASAning Juno kosmik kemasi yuborgan ma’lumotlar asosida Io yo‘ldoshidagi vulqon faoliyatini atroflicha tahlil qildi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Ushbu izlanish natijalari Quyosh tizimidagi eng faol vulqonli jism hisoblangan Io yo‘ldoshiga doir ko‘p yillik energetik jumboqlarni yechishga imkon berdi. Mazkur kashfiyot koinot sirlarini o‘rganishda yangi sahifa ochishi kutilmoqda.

Olimlarning aniqlashicha, avvalgi hisob-kitoblar unchalik aniq bo‘lmagan. Ilgari teleskoplar va Galileo apparati faqatgina o‘ta yuqori haroratli vulqon halqalarini qayd etgan edi.

Biroq Juno stansiyasidagi zamonaviy o‘lchov asboblari yordamida lava ko‘llarining markaziy, nisbatan past haroratli qismlari ham ulkan miqdorda energiya tarqatishi ma’lum bo‘ldi. Aynan shu hududlar yo‘ldoshning umumiy issiqlik muvozanatida asosiy o‘rinni egallashi isbotlandi.

Tadqiqot davomida Amaterasu va Xors kabi lava ko‘llarining harorat tartibi sinchiklab o‘rganildi. Matematik modellashtirish natijalari shuni ko‘rsatdiki, ushbu ko‘llardagi lava qobig‘ining shakllanishi va yangilanishi bir necha oydan o‘n yilgacha davom etishi mumkin.

Bu ma’lumotlar Io yo‘ldoshining ichki qatlamlaridagi magmaning quyuqligi hamda uning sovish jarayonlari haqida fan dunyosiga yangi tushunchalar taqdim etdi. Ushbu kashfiyot Yupiter va Yevropa sayyoralarining kuchli tortishish kuchi ta’sirida hosil bo‘ladigan energiya qayerga sarflanishi haqidagi savolga aniq javob beradi.

Ma’lum bo‘lishicha, aynan eski va nisbatan sovuq lava ko‘llari yo‘ldoshning asosiy issiqlik chiqarish yo‘llari vazifasini bajaradi. Ular yer ostidagi ulkan issiqlik quvvatini tashqi muhitga samarali tarzda chiqarib yuborish orqali yo‘ldoshning energetik tizimini tartibga solib turadi.