Olimlar koinotda bir vaqtning o‘zida o‘n beshta yangi pulsar kashf etdi

Xalqaro radioastrofiziklar jamoasi Janubiy Afrikada joylashgan MeerKAT radiointerferometri yordamida koinot sirlarini o‘rganishda ulkan qadam tashladi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Tadqiqotchilar 47 Tukan nomli yulduzlar to‘dasida bir vaqtning o‘zida 15 ta yangi millisekundli pulsarni aniqlashga muvaffaq bo‘lishdi. Mazkur kashfiyot so‘nggi yigirma yil davomida mavjud bo‘lgan texnologik cheklovlarni yengib o‘tish imkonini berdi.

Natijada ushbu klasterda ma’lum bo‘lgan pulsarlar soni 27 tadan 42 taga ko‘paydi. Ushbu ilmiy yangilik koinotning eng zich nuqtalarini o‘rganishda yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda.

Maks Plank nomidagi Radioastronomiya instituti va Manchester universiteti mutaxassislari ushbu tadqiqotda ko‘p nurli sintez qilish uslubidan foydalanishdi. Maxsus ishlab chiqilgan hisoblash algoritmlari va zamonaviy tahlil usullari yordamida olimlar yulduzlar yadrosining o‘ta murakkab sharoitida ham yuqori aniqlikdagi kuzatuvlarni amalga oshirishdi.

Bu uslub hattoki bir-biriga juda yaqin joylashgan samoviy jismlarni ham alohida ajratib olish va ularning xususiyatlarini o‘rganish imkonini yaratdi. Yangi topilgan osmon jismlarining 12 tasi qo‘shaloq tizimlar tarkibiga kiradi.

Ular orasida eng qiziqarlisi qora beva turiga mansub bo‘lgan pulsardir. Ushbu o‘ziga xos obyekt o‘zining hamroh yulduzini kuchli nurlanish orqali asta-sekin yemirib, bug‘lantirib yuboradi.

Mazkur kashfiyot 2002-yilda Hubble teleskopi tomonidan aniqlangan, biroq shu paytgacha siri ochilmay kelayotgan nur manbasining tabiatini tushunishga yordam berdi. Bu esa koinotdagi murakkab jarayonlarning o‘zaro bog‘liqligini yana bir bor isbotladi.

Bundan tashqari, kashf etilgan tizimlar orasida o‘zining g‘ayritabiiy harakat yo‘nalishi va orbitasi bilan ajralib turadigan obyektlar ham mavjud. Bunday noyob tizimlar zich yulduzlar to‘dalarida kam uchraydigan samoviy jismlarning rivojlanish bosqichlarini o‘rganish uchun mukammal ilmiy maydon vazifasini o‘taydi.

Tadqiqot davomida Parkes observatoriyasining so‘nggi 15 yillik arxiv ma’lumotlari ham qayta tahlil qilindi. MeerKAT tizimi orqali olingan aniq ma’lumotlar yordamida olimlar ilgari oddiy shovqin deb hisoblangan zaif signallarning aslida muhim koinot obyektlari ekanligini tasdiqlashdi.