Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 19 noyabr
+13°
to‘liq bulutli shamol 2 m/s, shimoli-sharq
ENRU

Xalqaro olimlar guruhi koinotdagi noyob pulsar modelini yaratdi

Texnologiya
10
Xalqaro olimlar guruhi koinotdagi noyob pulsar modelini yaratdi
Germaniya, Xitoy, Italiya va Kanada davlatlaridan kelgan xalqaro olimlar guruhi koinotdagi o‘ziga xos tizim hisoblangan PSR J1905+0154A ustida yigirma yil davom etgan keng ko‘lamli izlanishlarni yakuniga yetkazdilar. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Tadqiqotchilar mashhur Aresibo rasadxonasi hamda dunyodagi eng yirik radioteleskoplardan biri bo‘lgan FAST qurilmasi orqali olingan ma’lumotlarni bir nuqtaga jamladilar. Natijada mutaxassislar millisekundli pulsar, ya’ni o‘z o‘qi atrofida atigi 3,19 millisekund ichida bir marta to‘liq aylanadigan neytron yulduzining aniq harakat modelini ishlab chiqishga muvaffaq bo‘ldilar.

Mazkur ilmiy yangilik koinot sirlarini anglashda muhim qadam bo‘lib xizmat qiladi. Maks Plank nomidagi Radioastronomiya instituti va Xitoy Fanlar akademiyasi vakillari boshchiligidagi ilmiy guruh ushbu pulsarning NGC 6749 yulduzlar to‘dasiga nisbatan soniyasiga 123 kilometr tezlikda harakatlanayotganini aniqladi.

Bu ko‘rsatkich mazkur yulduzlar to‘plami uchun belgilangan ikkinchi kosmik tezlikdan qariyb o‘n barobar yuqori hisoblanadi. Bunday yuqori tezlik o‘rganilayotgan samoviy jismning to‘da tarkibidan tashqariga otilib chiqib ketayotganini yoki u yerga mutlaqo tasodifan kirib qolganini anglatadi.

Ushbu ma’lumotlar yulduzlar to‘dasining dinamik tuzilishini qayta ko‘rib chiqishga asos bo‘ladi. Tadqiqotning eng muhim bosqichlaridan biri pulsarning hamrohi bo‘lgan geliyli oq mitti yulduzning topilishi bo‘ldi.

Xabbl kosmik teleskopi yordamida aniqlangan ushbu yulduzning massasi Quyosh massasining taxminan 17–19 foiziga tengdir. Olimlar ushbu mitti yulduzning sovish jarayonini chuqur tahlil qilish orqali butun tizimning bundan 400–700 million yil avvalgi faol holatini o‘rganish imkoniga ega bo‘ldilar.

Bu esa o‘tmishdagi koinot jarayonlarini modellashtirishda katta ahamiyatga ega. NGC 6749 yulduzlar to‘dasining siyrakligi, ya’ni zichligining pastligi astrofiziklarga pulsarning magnit maydoni va uning haqiqiy yoshini aniq o‘lchashga yordam berdi.

Hisob-kitoblarga ko‘ra, ushbu samoviy jismning yoshi taxminan 3 milliard yilga teng. Mazkur kashfiyot yulduzlar evolyutsiyasi qonuniyatlarini tahlil qilish hamda past zichlikdagi muhitlarda g‘ayritabiiy juftliklar qanday shakllanishini tushunish uchun fan olamida yangi eshiklarni ochadi.

Olingan natijalar kelajakda koinotning uzoq hududlarini tadqiq etishda poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026