Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 19 noyabr
+13°
to‘liq bulutli shamol 2 m/s, shimoli-sharq
ENRU

Antarktida muzliklaridan koinotdagi yulduzlar portlashi natijasida hosil bo‘lgan chang topildi

Texnologiya
10
Antarktida muzliklaridan koinotdagi yulduzlar portlashi natijasida hosil bo'lgan chang topildi
Astrofiziklar va geokimyogarlardan iborat xalqaro tadqiqotchilar guruhi Antarktida muzliklari qa’ridan uzoq koinotdagi yulduzlar portlashi natijasida hosil bo‘lgan yulduzlararo chang izlarini aniqlashdi. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Ma’lum bo‘lishicha, Yer sayyorasi o‘n minglab yillar davomida koinotning turli zichlikdagi hududlari bo‘ylab harakatlangan va bu jarayon qit’adagi qalin muz qatlamlarida o‘ziga xos muhr bo‘lib qolgan. Ushbu ilmiy izlanishning asosiy kaliti sifatida o‘ta yangi yulduzlar kuli deb ataladigan temir oltmish radioaktiv izotopi xizmat qildi.

Mazkur kashfiyot koinot sirlarini o‘rganishda yangi sahifa ochishi kutilmoqda. Olimlar tadqiqot davomida qirq ming yildan sakson ming yilgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oluvchi yuzlab kilogramm muz va qor namunalarini batafsil tahlil qildilar.

Maxsus modda tahlili qurilmalari yordamida temir oltmish atomlari sanab chiqilganda, ularning miqdori o‘tmishda hozirgi davrga nisbatan sezilarli darajada kam bo‘lgani ma’lum bo‘ldi. Mutaxassislar ushbu holatni Quyosh tizimining gaz, plazma va yulduz changlaridan tashkil topgan mahalliy yulduzlararo bulutlar orqali o‘tishi bilan izohlamoqdalar.

Bu esa koinotdagi moddalar almashinuvi haqida muhim ma’lumotlarni beradi. Hozirgi vaqtda Quyosh tizimi aynan mahalliy yulduzlararo bulut deb ataluvchi hudud ichidan o‘tmoqda.

Zamonaviy hisob-kitoblarga ko‘ra, ushbu jarayon qirq ming yildan bir yuz yigirma to‘rt ming yilgacha davom etishi mumkin. Antarktidadagi qalin muz qatlamlari koinot muhiti tarixini o‘rganishda noyob arxiv vazifasini o‘taydi.

Buning sababi shundaki, u yerdagi qor qatlamlari ming yillar davomida tashqi ta’sirlardan xoli tarzda, deyarli o‘zgarmasdan saqlanib qoladi va koinotdan tushgan zarrachalarni o‘z bag‘rida asraydi. Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, mazkur usul teleskoplar orqali olisni kuzatishdan farqli o‘laroq, bevosita Yer yuziga cho‘kkan kosmik cho‘kindilarni tahlil qilish imkonini beradi.

Biroq, temir oltmish miqdorining kutilganidan kamroq ekani yulduzlararo bulutlarning kelib chiqishi haqidagi nazariyalarni qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi. Endilikda olimlar yanada qadimiy muz qatlamlarini o‘rganish orqali Quyosh tizimining o‘tmishdagi galaktik yo‘nalishini to‘liq tiklashni va koinotning shakllanish tarixini aniqroq tasvirlashni rejalashtirmoqdalar.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026