Bugun
Bugungi reyslar jadvali — 20 noyabr
+15°
qisman bulutli shamol 4 m/s, janubi-sharq
ENRU

Olimlar qorong‘u materiyani aniqlashning mutlaqo yangi usulini topishdi

Texnologiya
9
Olimlar qorong'u materiyani aniqlashning mutlaqo yangi usulini topishdi
Zamonaviy ilm-fan oldida turgan eng murakkab va jumboqli masalalardan biri bu qorongu materiya fenomenidir. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.

Astronomlarning hisob-kitoblariga tayanadigan bo‘lsak, ushbu modda butun Koinot massasining asosiy qismini egallaydi. Biroq u yoruglik yoki boshqa elektromagnit nurlanish turlari bilan o‘zaro aloqaga kirishmagani sababli, uni oddiy usullar bilan ko‘rish yoki bevosita kuzatishning imkoni yo‘q.

Yaqinda Massachusets texnologiya instituti mutaxassislari ushbu sirli moddani topishning mutlaqo yangi va o‘ziga xos yo‘lini taklif qilishdi. Ular qora tuynuklarning o‘zaro to‘qnashishi va birlashishi natijasida yuzaga keladigan gravitatsion to‘lqinlarni o‘rganish orqali qorongu materiyani aniqlashga harakat qilishmoqda.

Fizik olimlarning taxminiga ko‘ra, agar qora tuynuklar qorongu materiya bilan qoplangan muhitda birlashsa, bu holat tarqalayotgan gravitatsion to‘lqinlarning shakli va yo‘nalishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi lozim. Tadqiqotchilar maxsus detektorlar yordamida qayd etilgan yigirmadan ortiq gravitatsion signallarni sinchiklab tahlil qilib chiqishdi.

O‘rganishlar davomida ayrim hodisalarda to‘lqinlarning tarqalishi odatdagi bo‘shliq modelidan farq qilishi ma’lum bo‘ldi. Xususan, olingan signallardan biri qorongu materiyaning mavjudligini nazariy jihatdan tasdiqlovchi eng muhim dalil bo‘lib xizmat qilishi mumkinligi ta’kidlanmoqda.

Bu kabi og‘ishlar fazodagi sirli moddaning gravitatsion ta’siridan dalolat beradi. Shuni alohida qayd etish joizki, olimlar hozircha ushbu natijalarni qorongu materiyaning to‘liq kashf etilishi deb e’lon qilishga shoshilmayaptilar.

Buning uchun hali ko‘plab qo‘shimcha tahlillar va aniqroq kuzatuvlar talab etiladi. Shunga qaramay, qora tuynuklardan tarqaladigan to‘lqinlarni o‘rganish uslubi fundamental fizika sohasida yangi sahifa ochishi kutilmoqda.

Kelgusida ko‘proq ma’lumotlar to‘planishi natijasida koinotning bizga noma’lum bo‘lgan qismlari haqidagi tasavvurlarimiz tubdan o‘zgarishi mumkin. Bu kabi izlanishlar insoniyatga borliqning yaratilishi va uning tuzilishi haqidagi eng qadimiy savollarga javob topish imkonini beradi.

Nodirbek RazzokovBosh muharrir, muxbir

O‘xshash yangiliklar

Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
ALLTEN MCHJ IT kompaniyasi futbol akademiyalari va sport maktablari uchun Skaut tizimini ishga tushirdi. Tizimda CRM va mobil ilovalar bor: akademiya rahbari to‘lov va qarzni, murabbiy davomatni,
Texnologiya12:29, 04-11-2026
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
Apple Pay O‘zbekistonda rekord 142 ming mijozni jalb qildi
O‘zbekistonda global to‘lov tizimi Apple Pay rasmiy ravishda ishga tushirildi va dastlabki kun o‘zining rekord ko‘rsatkichlari bilan eslatib qoldi. Uzum Bank
Texnologiya18:42, 28-10-2026
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Shanxay ko‘chalarida robot-politsiyachilar xizmatga tushdi
Xitoyning eng yirik megapolislaridan biri bo‘lgan Shanxay shahri ko‘chalarida insonsimon robotlar sinovdan o‘tkazila boshlandi. Mazkur innovatsion qurilmalar yo‘l
Texnologiya10:33, 28-10-2026
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda Apple Pay va Google Pay rasmiy ishga tushdi
O‘zbekistonda 27 oktyabr kuni foydalanuvchilarga bank kartalarini Apple Pay va Google Pay to‘lov tizimlariga ulash imkoniyati ochildi. Bu o‘zgarish shaxsiy moliyaviy
Texnologiya14:12, 27-10-2026
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyada shaxmat uchun o‘ziga xos aylanuvchi silindrsimon taxta yaratildi
Britaniyaning Design by Joffrey dizayn studiyasi shaxmat olamida inqilobiy yangilik sifatida baholanayotgan o‘ziga xos loyihani taqdim etdi. Ijodkorlar asrlar davomida
Texnologiya23:54, 26-10-2026
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
L3Harris va Palantir sun'iy intellekt yordamida dronlarga qarshi majmualarni takomillashtiradi
AQSH mudofaa korporatsiyasi L3Harris va ma'lumotlar tahlili kompaniyasi Palantir harbiy texnikalarni takomillashtirish uchun sun'iy intellekt texnologiyalarini joriy etish ustida birgalikda ish
Texnologiya12:14, 26-10-2026