Olimlar qorong‘u materiyani aniqlashning mutlaqo yangi usulini topishdi
Zamonaviy ilm-fan oldida turgan eng murakkab va jumboqli masalalardan biri bu qorongu materiya fenomenidir. Bu haqda Zamin.uz xabar berdi.
Astronomlarning hisob-kitoblariga tayanadigan bo‘lsak, ushbu modda butun Koinot massasining asosiy qismini egallaydi. Biroq u yoruglik yoki boshqa elektromagnit nurlanish turlari bilan o‘zaro aloqaga kirishmagani sababli, uni oddiy usullar bilan ko‘rish yoki bevosita kuzatishning imkoni yo‘q.
Yaqinda Massachusets texnologiya instituti mutaxassislari ushbu sirli moddani topishning mutlaqo yangi va o‘ziga xos yo‘lini taklif qilishdi. Ular qora tuynuklarning o‘zaro to‘qnashishi va birlashishi natijasida yuzaga keladigan gravitatsion to‘lqinlarni o‘rganish orqali qorongu materiyani aniqlashga harakat qilishmoqda.
Fizik olimlarning taxminiga ko‘ra, agar qora tuynuklar qorongu materiya bilan qoplangan muhitda birlashsa, bu holat tarqalayotgan gravitatsion to‘lqinlarning shakli va yo‘nalishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi lozim. Tadqiqotchilar maxsus detektorlar yordamida qayd etilgan yigirmadan ortiq gravitatsion signallarni sinchiklab tahlil qilib chiqishdi.
O‘rganishlar davomida ayrim hodisalarda to‘lqinlarning tarqalishi odatdagi bo‘shliq modelidan farq qilishi ma’lum bo‘ldi. Xususan, olingan signallardan biri qorongu materiyaning mavjudligini nazariy jihatdan tasdiqlovchi eng muhim dalil bo‘lib xizmat qilishi mumkinligi ta’kidlanmoqda.
Bu kabi og‘ishlar fazodagi sirli moddaning gravitatsion ta’siridan dalolat beradi. Shuni alohida qayd etish joizki, olimlar hozircha ushbu natijalarni qorongu materiyaning to‘liq kashf etilishi deb e’lon qilishga shoshilmayaptilar.
Buning uchun hali ko‘plab qo‘shimcha tahlillar va aniqroq kuzatuvlar talab etiladi. Shunga qaramay, qora tuynuklardan tarqaladigan to‘lqinlarni o‘rganish uslubi fundamental fizika sohasida yangi sahifa ochishi kutilmoqda.
Kelgusida ko‘proq ma’lumotlar to‘planishi natijasida koinotning bizga noma’lum bo‘lgan qismlari haqidagi tasavvurlarimiz tubdan o‘zgarishi mumkin. Bu kabi izlanishlar insoniyatga borliqning yaratilishi va uning tuzilishi haqidagi eng qadimiy savollarga javob topish imkonini beradi.
